Vlaanderen en Brussel tellen samen ruim 170 erfgoedbibliotheken. De onderlinge verscheidenheid is groot en de sector is moeilijk af te bakenen. Dat geldt ook voor de meer dan 700 collecties die al online beschreven werden in de DigitaleErfgoedbib|Collecties van BibliothecairErfgoed.be. Vaak gaat het om rijke historische collecties, waardoor deze bibliotheken fungeren als geheugeninstellingen van ons intellectueel patrimonium. Veruit de meeste collecties maken deel uit van een groter geheel zoals musea, archieven, documentatiecentra, openbare en universiteitsbibliotheken of kloosters en abdijen, die erfgoedbeheer niet noodzakelijk als kernopdracht hebben. Zelfstandige bewaarbibliotheken zoals bijvoorbeeld de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen zijn veeleer zeldzaam.

De collecties waarvoor deze beheerders zorg dragen variëren van schriftmaterialen uit de oudheid tot hedendaagse ‘digital born’ publicaties zoals e-tijdschriften. In het spectrum tussen deze uitersten bevinden zich onder meer handschriften uit de middeleeuwen, de eerste gedrukte boeken, kranten, partituren, pamfletten, affiches, foto’s, kaarten. Voor al deze materialen geldt de opdracht: zorgvuldige bewaring op lange termijn.

Een erfgoedbibliotheek doet echter meer dan materiaal bewaren. De verouderde term ‘bewaarbibliotheek’ is dan ook geen synoniem voor de erfgoedbibliotheken van nu. Deze behoeden hun collecties van fysiek verval, maar ontsluiten ze ook voor publiek, stellen ze beschikbaar en tentoon. Bovendien spreken we steeds meer van beheerders van bibliothecair erfgoed. Vaak beheren ze naast boeken, handschriften, tijdschriften of kranten ook ander materiaal zoals archief of museale objecten: ze identificeren zichzelf daarom niet altijd als erfgoedbibliotheek, maar het zijn een voor een belangrijke partners, bijvoorbeeld bij projecten of om samen tools uit te werken.