Het Cultureel-erfgoeddecreet bracht in 2008 geen Vlaamse financiële middelen met zich mee voor erfgoedbibliotheken, maar leidde wel tot de oprichting van de vzw BibliothecairErfgoed.be, toen nog onder de naam Vlaamse Erfgoedbibliotheek. De vzw ontstond als een samenwerkingsverband van zes erfgoedbibliotheken, met name Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, de Universiteitsbibliotheek Antwerpen, de Openbare Bibliotheek Brugge, de Universiteitsbibliotheek Gent, de KU Leuven Bibliotheken en de Bibliotheek Hasselt Limburg. Samen beheren ze ongeveer de helft van de erfgoedcollecties in Vlaanderen en Brussel.
Intussen is BibliothecairErfgoed.be uitgegroeid tot de landelijke dienstverlener voor iedereen die zorgt voor een collectie bibliothecair erfgoed. Dat is een categorie van erfgoedorganisaties met een ondersteunende rol binnen het cultureelerfgoeddecreet. De organisatie wil beheerders van bibliothecair erfgoed uit Vlaanderen en Brussel ondersteunen, de zichtbaarheid van de sector verhogen en de verdere professionalisering van het veld stimuleren. Dat doet ze door expertise te ontwikkelen en te verspreiden rond bibliografische ontsluiting, collectiebeleid, erfgoedbehoud en -beheer, digitalisering en ontsluiting van cultureel-erfgoedcollecties.
De vzw BibliothecairErfgoed.be vertegenwoordigt ook de sector in diverse binnen- en buitenlandse overlegplatformen en fora. Zelf richt ze in samenwerking met VVBAD, Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek, Archief & Documentatie, jaarlijks een eigen forum voor discussie in. Via dit overlegplatform brengt ze beheerders van bibliothecair erfgoed samen en blijft ze up-to-date over de noden en behoeften van erfgoedbibliotheken op het vlak van ondersteuning en vorming.
Sinds 2015 is BibliothecairErfgoed.be de Vlaamse partner in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren, kortweg DBNL. De vzw ondersteunt de werking van DBNL en waakt over de vertegenwoordiging van Vlaamse teksten en auteurs in de DBNL-collectie. In 2024 ontving DBNL de Ereganzeveer van de Stichting De Gouden Ganzenveer als eerste project ooit.
In 2013 mocht BibliothecairErfgoed.be voor zijn kwaliteitsvolle en innovatieve werking de Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap voor cultureel erfgoed in ontvangst nemen.
Wat doet de vzw BibliothecairErfgoed.be?
De werking van BibliothecairErfgoed.be focust zich op drie pijlers:
- Kennis en begeleiding – Collectiebeheerders helpen grip te krijgen op hun collectie met advies, vormingen en tools waar ze echt iets aan hebben.
- Digitale Erfgoedbib – Tien eeuwen aan bibliothecair erfgoed toegankelijk maken via één centrale toegangspoort. Je krijgt er toegang tot (erfgoeddata over) handschriften, oude drukken, incunabelen, kranten, erfgoedparels, drukkersmerken, collecties en Nederlandse Letteren.
- Labo – Ruimte creëren voor experiment en leren van elkaar. Zo groeien oplossingen waarvan iedereen kan profiteren.
Een greep uit de voorbije en lopende initiatieven van de vzw:
- Boekensteun ontwikkelde een gemeenschappelijk crowdfundingplatform voor BibliothecairErfgoed.be en Literatuur Vlaanderen. Het was een belangrijke stap vooruit voor de fondsenwerving voor collecties bibliothecair erfgoed.
- Nieuws van de Groote Oorlog was een project van meemoo (toen nog het Vlaams Instituut voor Archivering (VIAA)) in samenwerking met BibliothecairErfgoed.be, FARO, PACKED en dertien cultureel-erfgoedinstellingen. Samen digitaliseren en ontsluiten zij frontblaadjes, tijdschriften, clandestiene en gecensureerde kranten uit de periode 1914-1918.
- Impressvm zette de oudste handgedrukte boeken in de kijkers, met onde rmeer een eigen beschrijvingsmodel voor deze incunabelen.
- VIBE. Versterkt Inzicht in collecties Bibliothecair Erfgoed ontwikkelde tools voor de evaluatie van een collectie op vlak van schade en bewaring.
- Comites Latentes bracht verborgen handschriften en handschriftfragmenten aan het licht, met bijzondere aandacht voor kerkelijke collecties.
- Nieuwe Tijdingen bereidde de broodnodige digitalisering van kranten voor en Primeur voerde die op kleine schaal uit, dankzij Europese middelen.
- Collegagroepen buigen zich over handschriften, oude drukken, behoud en beheer, beladen bibliothecair erfgoed en digitalisering van periodieken.
- Collectiebeheerders kunnen zelf aan de slag met onze kennisbank, bijvoorbeeld bij het waarderen van hun collectie of het beschrijven van hun deelcollecties of stukken dankzij onze manuals voor handschriften,oude drukken en kranten.
- De Digitale Erfgoedbib vormt de centrale toegangspoort tot alle (erfgoeddata over) handschriften, oude drukken, incunabelen, kranten, erfgoedparels, drukkersmerken, collecties en Nederlandse Letteren.