VVBAD - Het recente beveiligingslek in Microsoft SharePoint (De Standaard 21/07/2025) brengt een diepere bezorgdheid naar voren: digitale systemen zijn nooit volledig te vertrouwen. De afhankelijkheid van externe leveranciers en (vaak buiten-Europese) digitale toepassingen maakt onze overheid en haar lokale besturen bijzonder kwetsbaar. Hoe robuust de technologie ook lijkt, er blijft steeds een residu van onzekerheid dat niet volledig weg te nemen valt.

In deze context wordt het belang van structurele, regelmatige en gedragen archivering pijnlijk zichtbaar. Bedrijfscontinuïteit – en in het geval van overheden: bestuurlijke continuïteit – is onlosmakelijk verbonden met de mate waarin informatie snel, volledig en betrouwbaar toegankelijk blijft. Niet alleen vandaag, maar ook binnen tien of twintig jaar.

Tegelijk zien we dat het archiefwezen – in Vlaanderen en federaal – structureel ondergefinancierd en beperkt in prioriteit blijft. Lokale en bovenlokale besturen, Vlaamse en federale overheidsinstanties worden geconfronteerd met groeiende digitalisering, maar moeten vaak met beperkte middelen en kennis hun informatiemanagement organiseren. Binnen het beleid heerst fragmentatie. Ieder probeert binnen zijn mogelijkheden oplossingen te zoeken, maar een gezamenlijk beleidskader, eenduidige regie en voldoende ondersteuning ontbreken, terwijl de onderliggende uitdagingen dezelfde zijn: hoe garandeer je, ook op termijn, de integriteit en toegankelijkheid van beslissingsinformatie, beleidsstukken en administratieve dossiers? 

Dat belemmert niet alleen het realiseren van schaalvoordelen, maar kan uiteindelijk ook de veerkracht en kwaliteit van onze publieke infrastructuur ondermijnen. Het is belangrijk te beseffen dat informatiebeheer geen geïsoleerde uitdaging is: overheden en bedrijven zijn deel van een groter netwerk. De manier waarop publieke instanties vandaag hun informatie structureren, bewaren en toegankelijk maken, bepaalt ook hoe de burger morgen recht kan doen gelden op transparantie en verantwoording. Het geheel van systemen, procedures en mensen verbindt zich tot een essentiële laag binnen de publieke dienstverlening, en bij uitbreiding de publieke sfeer.

Dit incident maakt duidelijk dat technologie alleen geen sluitend antwoord biedt op informatieveiligheid. Naast wetgeving en controlemechanismen zou intellectueel en publiek kapitaal gebundeld moeten worden – met inbegrip van toezichthoudende instanties – om mee te bouwen aan concrete, gedragen en haalbare alternatieven, het liefst in nauw overleg met wie erdoor geïmpacteerd wordt. Tegelijkertijd blijft goede archivering een absolute noodzaak: het regelmatig en zorgvuldig overbrengen van afgesloten dossiers naar onafhankelijke, betrouwbare archiefsystemen blijft het fundamentele vangnet om bij verstoringen, fouten of zelfs doelgerichte aanvallen bestuurlijke continuïteit te waarborgen. Het is daarom essentieel om te blijven investeren in het archiefwezen: in mensen, methodes en infrastructuur. Niet als sluitpost, maar als hoeksteen van onze democratische rechtsstaat en publieke dienstverlening. Samenwerking, kennisdeling en duidelijke beleidsmatige regie kunnen ervoor zorgen dat besturen geen kwetsbare informatie-eilanden blijven, maar samen bouwen aan een robuuste, veilige en onafhankelijke publieke informatie-infrastructuur.

Nu is het uitgelezen moment om werk te maken van een langetermijnvisie rond digitaal archief- en informatiebeheer, en dat als een kernopdracht voor elke overheid en publieke instelling te erkennen. Voorkomen is altijd beter dan genezen. Of hopen we als maatschappij eerder op de blaren te mogen zitten?