Hoe ben je in de bibliotheeksector beland?

Ik kwam toevallig in de bibliotheeksector terecht. Nadat ik een doctoraat in de kunstwetenschappen afrondde, voelde ik de behoefte aan een werkplek buiten het universitaire circuit waar ik wel nog met onderzoek – zij het op veel kleinere schaal – en wetenschapscommunicatie bezig kon zijn. Drie jaar geleden solliciteerde ik impulsief op de functie van collectievormer nonfictie, een rol die toen inhoudelijk helemaal opnieuw vorm mocht krijgen. En daar heb ik nog geen moment spijt van gehad.

In hoeverre hebben je vorige werkervaringen je voorbereid op je huidige job?

Als onderzoeker leerde ik gestructureerd te werken en complexe informatie om te zetten in heldere inzichten. Die aanpak gebruik ik vandaag voor collectievorming, bijvoorbeeld bij het opstellen van de unieke collectieprofielen voor de achttien bibliotheken in ons netwerk. Voor ik aanving met de studie kunstwetenschappen, werkte ik tien jaar als artdirector in de reclamesector. Daar deed ik ervaring op met doelgroepanalyse, leerde trends herkennen en concepten uitwerken. Die ervaring helpt dan weer om beargumenteerde keuzes te maken en langetermijnoplossingen uit te werken.

Waar werk je nu? En wat houdt jouw baan in?

Omdat de functie voor het hele bibliotheeknetwerk uitgeoefend wordt, gebeurt het werk grotendeels vanuit de centrale vestiging, met daarnaast regelmatige bezoeken aan de andere locaties. Mijn taak bestaat zowel uit de gerichte aankoop van non-fictie als het uitwerken van een methodiek voor duurzaam collectiebeheer. Hiervoor ontwikkelde ik de collectieprofielen die per bibliotheek aangeven waar de noden, inhoudelijke accenten en mogelijkheden liggen. Bibliotheekmedewerkers gebruiken deze profielen bij het onderhoud van de collectie en als inspiratie voor presentatie en communicatie, wat zorgt voor meer overzicht, structuur en autonomie. Tegelijkertijd bieden ze een helder kader om, wanneer nodig, inzicht te geven over de gemaakte keuzes in de collectievorming.

Waarom voelde je je geroepen om het charter Kernwaarden van de collectie van openbare bibliotheken mee op te stellen?

Tijdens de zoektocht naar hoe invulling te geven aan mijn job, merkte ik hoe groot de verantwoordelijkheid is om te bepalen welke boeken wel of niet in de collectie belanden.

Helemaal als het gaat om titels of thema’s die controversieel kunnen zijn. Ik had nood aan een breder, gedeeld kader om zulke beslissingen te dragen en voor mezelf te kunnen verantwoorden. Zeker in tijden van toenemende polarisatie en druk op de democratische waarden is het belangrijk om bewust om te gaan met onze maatschappelijke rol als bibliotheek, waarin we uiteenlopende perspectieven op een veilige manier willen kunnen aanbieden. Ook het toenemend aantal boeken dat in eigen beheer uitgegeven wordt, maakt onze job er niet eenvoudiger op. Het charter biedt dan een antwoord op de vraag wat de collectie van een openbare bibliotheek nu concreet betekent.

Wat was je motivatie om mee de werkgroep Collectie te beginnen trekken?

Het opstellen van het charter bracht twee jaar geleden eenmalig een sterke groep collega’s samen binnen een sfeer van inspiratie en open uitwisseling. Het creëerde momentum om de werkgroep Collectie, die tijdens COVID-19 stilgevallen was, opnieuw leven in te blazen. Katja Grammens (bibliothecaris van Sint-Pieters-Leeuw) en ik stelden ons kandidaat om enkele keren per jaar een samenkomst te organiseren, waarbij telkens één aspect van collectiebeheer uitgelicht wordt en aan brede kennisdeling gedaan wordt.

Wat haal je er voor jezelf uit, zowel persoonlijk als professioneel?

De maatschappelijke dimensie van het vak spreekt me enorm aan. Ik vind het waardevol om mee te kunnen bouwen aan kritisch lezerschap en sectorbrede kennisdeling. Professioneel geeft de samenwerking binnen de werkgroep nieuwe inzichten, en persoonlijk ervaar ik het als verrijkend om met collega’s na te denken over onze rol in een veranderende samenleving.

Hoe zie je de sector in de toekomst evolueren?

Het laatste jaar wordt er sterk ingezet op artificiële intelligentie (AI), maar ik ben slechts voorzichtig voorstander. Voor een openbare bibliotheek, waar een inclusieve werkvloer en menselijke expertise centraal staan, bestaat onder meer het risico dat efficiëntie-argumenten leiden tot verdere besparingen in het personeelsbestand. Bovendien tonen recente studies zoals die van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) dat het rendement van AI-investeringen nog heel vaak tegenvalt. Hopelijk nemen we voldoende de tijd om eerst te reflecteren en zorgvuldig af te wegen wat menselijk mogelijk, wenselijk en verantwoord is – binnen de huidige datarealiteit, het beschikbare personeelsbestand en de kernwaarden van de bibliotheek.