De European Conference on Information Literacy (ECIL) brengt al sinds 2013 bibliothecarissen, onderzoekers, informatieprofessionals en andere specialisten samen rond informatiegeletterdheid. Van 22 tot 25 september trokken enkele honderden deelnemers naar Bamberg, in het Duitse Beieren, waar de Otto-Friedrich-universiteit als locatie fungeerde voor de negende editie van het congres.

De focus van ECIL ligt hoofdzakelijk op hoe wetenschappelijke instellingen (universiteitsbibliotheken, wetenschappelijke bibliotheken, mediatheken en dergelijke) omgaan met de toenemende vraag naar accurate informatie door hun gebruikers en het aanleren van de vaardigheden die hiervoor nodig zijn.

Uit Vlaanderen waren drie collega’s aanwezig: Ann De Meulemeester (beleidsmedewerker KCGG, Universiteit Gent), Lieselot Verryckt (informatiespecialist, VUB Universiteitsbibliotheek) en Patrick Vanden Berghe (docent en curriculumverantwoordelijke graduaat Informatiebeheer Arteveldehogeschool).

Dit jaar lag de focus – uiteraard – op artificiële intelligentie (AI), met als thema Information Literacy in an AI-driven World. In heel wat presentaties werd dan ook de link tussen AI en informatiegeletterdheid gelegd: hoe grijpt AI in op (literatuur)onderzoek, literatuurstudie, metadatering enzovoort? Welke instructies geven we in het hoger onderwijs rond het gebruik van AI? Op welke manier gaan we om met AI op het gebied van gezondheidsgeletterdheid?

Duidelijk werd dat er al heel wat mooie realisaties zijn, maar dat we tegelijkertijd waakzaam moeten zijn. In haar keynote maakte Ute Schmid, hoofd van de onderzoeksgroep Cognitieve Systemen van de universiteit van Bamberg, duidelijk dat aan het einde van de keten steeds een mens moet staan. Overdelegatie van taken aan AI-systemen riskeert te leiden tot een verlies van vaardigheden, van originaliteit en zelfs van realiteit. Ze gaf ook aan dat we moeten starten met de basistechnieken van AI-technologie uit te leggen, om zo op een veilige, efficiënte en weldoordachte manier met AI-tools te kunnen werken. Daarnaast mogen we niet enkel focussen op het gebruikersperspectief (dus niet enkel op de AI-tools), omdat deze continu wijzigen, maar moeten we ons ook richten op de AI-methodes en -concepten binnen ons lesgeven. Andrew Cox, senior lesgever aan de universiteit van Sheffield benadrukte dan weer dat het debat over AI-geletterdheid ook moet gaan over de vaardigheden die we verliezen door het gebruik van AI, zoals schrijf- en leesvaardigheden, het kritisch denken, alsook de impact op de sociale dimensie van het leren, creativiteit en oprechtheid in het schrijven. Het beïnvloedt onze kennis en attitude. David White, decaan aan de University of the Arts London, maakte in zijn keynote een sterk punt voor personal agency en de nood daaraan in het kader van informatievaardigheden. Als leren geen moeite of denkwerk vereist, hebben we dan wel iets geleerd? Weet wanneer je AI al dan niet moet gebruiken; te veel afhankelijkheid belemmert eigen expertise en bewust handelen.

De Vlaamse delegatie was er niet enkel om te leren, maar ook om ervaringen te delen. Ann De Meulemeester verzorgde een presentatie waarin ze voorstelde hoe het KCGG aan maatschappelijke outreach doet. Samen met zorgverleners en onderzoekers uit de medische wereld brengt het kenniscentrum gezondheidsthema’s naar het brede publiek. In bibliotheken, lokale dienstencentra en andere plekken verzorgen zij sessies waarin thema’s zoals AI en huidkankerdetectie, het gebruik van gezondheidsapplicaties en gezonde slaap aan bod komen. Deze sessies worden op maat van de burger gegeven en hebben als doel om de gezondheidsgeletterdheid te bevorderen. De presentatie kon op heel wat aandacht rekenen, precies door de hands-on aanpak.

Wil je meer weten over ECIL 2025, lees dan zeker ook de blog van Karen Marie Øvern, senior onderzoeksbibliothecaris van de Norwegian University of Science and Technology.

De keynote van David White is hier te bekijken. De volgende conferentie vindt in 2027 plaats in Coimbra, Portugal.

Collega’s die geïnteresseerd zijn in het thema informatiegeletterdheid houden best de call for papers die volgend jaar verschijnt in de gaten.