Op 20 juli 2025 overleed Simon Micha Namenwirth op negentigjarige leeftijd. Hij was de eerste hoofdbibliothecaris van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en oefende die functie een kwarteeuw uit: van 1973 tot 1998. Hij heeft als dusdanig de fundering gelegd voor de werking van onze universiteitsbibliotheek.

Het was de eerste VUB-rector, Aloïs Gerlo, die Namenwirth overhaalde om zijn job als assistentbibliothecaris in de universiteitsbibliotheek van de Berkeley-campus van de University of California in de Verenigde Staten (VS) in te ruilen voor een functie aan de VUB, met als opdracht een bibliotheek voor de nieuwe universiteit uit te werken. Een aantal zaken lagen daarbij al op voorhand vast: de VUB moest haar eigen bibliotheekwerking krijgen, onafhankelijk van de Université libre de Bruxelles (ULB), de collectie zou quasi van nul opgebouwd moeten worden en hij zou vijftig medewerkers ter beschikking krijgen. In die beginperiode was er nog geen eigenlijke bibliotheek voor de VUB. De bibliotheekadministratie werkte in lokalen van de ULB-bibliotheek en de collectie stond deels in de ULB-bibliotheek en deels in de faculteiten op de Solboschcampus. De komst van Namenwirth zorgde voor de nodige professionalisering aan de top van de bibliotheek, die tot dan eerder stuurloos geweest was. Die eerste jaren op de campus in Solbosch werden door Namenwirth als zeer aangenaam ervaren. Hij zorgde er voor een betere organisatie door onder andere het opstellen van reglementen, het inrichten van eigen kleine leeszalen en voor een opbouw van de collectie. Zijn belangrijkste taak was echter het voorbereiden van de ingebruikname van de bibliotheekruimtes op de nieuwe campussen in Etterbeek en Jette, met als einddoel een Centrale Bibliotheek in Etterbeek en een Medische Bibliotheek in Jette. Tot zijn spijt kreeg hij voor de Centrale Bibliotheek geen geoptimaliseerd gebouw ter beschikking. In eerste instantie werden er twee ruimtes als bibliotheken op de campus in Etterbeek ingericht: een voor de wetenschappen en een voor de humane wetenschappen. Bij de verbouwing in 1987 werden die twee alsnog samengevoegd. Qua personeelsformatie moest hij inkrimpen op de initieel beloofde vijftig medewerkers. Het werden er uiteindelijk een dertigtal.

Namenwirth bracht een aantal verfrissende ideeën mee uit de VS. Zo opteerde hij voor een openkastopstelling in de leeszalen en een vrije toegang. Voor de bibliotheekautomatisering was hij overtuigd dat dit online diende te gebeuren. Namenwirth was de gangmaker voor het VUBIS-project dat vijftig jaar geleden in 1975 van start ging. Hij formuleerde de uitgangspunten, zorgde voor de nodige steun van de academische overheid en droeg bij aan de probleemanalyse. De publiekscatalogus werd hierbij centraal gesteld, wat in die tijd revolutionair was. Voor het Belgische interbibliothecair leenverkeer (IBL) werd de VUB-bibliotheek door zijn toedoen de draaischijf vanaf 1979. Namenwirth was ook zeer actief in Belgische en Vlaamse overlegorganen. Tevens was hij docent voor de toenmalige universitaire bibliotheekopleiding. Bij zijn pensionering werd hij door zijn Antwerpse collega uitdrukkelijk bedankt voor zijn inbreng, kennis en ervaring die hij van de VS naar Vlaanderen en België gebracht had.

Simon Micha Namenwirth heeft de krijtlijnen van onze bibliotheek uitgetekend en pionierswerk verricht, en daar blijven we hem dankbaar voor.

Meer informatie over het boeiend levensverhaal van Namenwirth kan teruggevonden worden in het in memoriam van de familie.

Voor het opstellen van dit in memoriam werd dankbaar gebruikgemaakt van enkele bronnen:

NAMENSWIRTH, S. M., ‘Vijfentwintig jaar Universiteitsbibliotheek in persoonlijk perspectief’, in Tyssens, J., Witte, E. (Eds). De Tuin Van Akademos, Brussel, VUB University Press, 1995, p. 425-435.
VAN BORM, J. (1998). ‘Een kwarteeuw VUB-bibliothecaris : S.M. Namenwirth 1973-1998’, in: Bibliotheek- en archiefgids, 74 (1998), p. 226-230.