Op donderdag 9 en vrijdag 10 oktober nodig ik je graag uit in Antwerpen voor Informatie aan ZOO, hét congres voor informatieprofessionals, met als thema Informatie in transitie, menselijke waarden in een digitale toekomst. Dat is nu net waar wij als bibliotheken en archieven sterk in zijn.
Haast wekelijks word je als informatieprofessional uitgedaagd om digitale tools te ontdekken. Dat is boeiend en biedt ons kansen. Zowel voor openbare bibliotheken als voor archief- en erfgoedinstellingen liggen er mooie uitdagingen en interessante perspectieven. Laat ons deze enthousiast en bedachtzaam omarmen.
Ook voor onze bibliotheekbezoekers verandert de wereld in diezelfde vaart. Voor hen bieden digitale ontwikkelingen en artificiële intelligentie (AI) eveneens tal van nieuwe kansen, maar niet iedereen kan even snel bijbenen. Er is een keerzijde. Een keerzijde waar we als bibliotheken absoluut een verschil kunnen maken. In het digitale tijdperk waar bits en bytes lijken te regeren, blijft de bibliotheek een unieke plek waar menselijke waarden hun volle betekenis behouden. Terwijl technologie bibliotheken ondersteunt in hun rol van dynamische kenniscentra, mogen we niet vergeten dat ze tegelijkertijd warme, laagdrempelige sociale hubs zijn van empathie, inclusie, en persoonlijke groei.
Digitale middelen vergroten het bereik van bibliotheken, maar zonder menselijke waarden creëren ze nieuwe barrières. Digitale ongelijkheid mag niet uit het oog verloren worden: circa twee op de tien huishoudens met een laag inkomen heeft geen internetverbinding, één op de drie Belgen heeft enkel toegang tot internet via zijn smartphone en 56% van de 55- tot 74-jarigen gebruikt het internet niet of amper*. Bibliotheken spelen een essentiële rol in het optimaliseren van gelijke toegang tot kennis. Ze helpen mensen navigeren in complexe informatieomgevingen en willen digitale inclusie mee mogelijk maken.
Een bibliotheek is een veilige ruimte waar mensen elkaar ontmoeten, verhalen delen en zich gehoord voelen. Het warme welkom van een medewerker en een inspirerende collectie gelinkt aan een sterk programma zijn van onschatbare waarde.
In tijden van misinformatie en algoritmische filters is de bibliotheek des te meer een plek waar kritisch denken aangemoedigd wordt. Menselijke begeleiding helpt gebruikers om betrouwbare bronnen te herkennen en te leren reflecteren op wat ze lezen – iets wat technologie nooit kan bieden.
Betrokken bibliotheekmedewerkers inspireren mensen om te groeien, verschillende perspectieven te ontdekken, te leren twijfelen, het respectvol oneens te leren zijn, en hun interesses te verbreden. Het digitale tijdperk daagt ons uit om te vernieuwen, maar het zijn juist deze menselijke waarden die zorgen dat wij als informatiecentra relevant blijven. Enkel wanneer digitale toepassingen het analoge leven ondersteunen, kunnen ze elkaar versterken. Technologie is een krachtig hulpmiddel, maar het zijn empathie, inclusie en aandacht die een bibliotheek tot een bron van verbinding maken. Laten we dat vooral zo houden.
* Cijfers voor 2020. Een onderzoek van de Koning Boudewijnstichting, smit-VUB en UCL op basis van statistieken van Statbel en Eurostat. Meer informatie vind je hier.