Lezen leuk vinden

Meer lezen begint met lezen (opnieuw?) leuk vinden. Leesplezier aanwakkeren en jongeren intrinsiek motiveren om te lezen blijven twee aandachtspunten in het leesonderwijs. Dat kinderen minder van lezen gaan houden als ze ouder worden, komt volgens Stichting Lezen door de opmars van het lezen om te leren en het lezen van verplichte boeken voor school. Het vrij lezen zou hier, aldus Stichting Lezen, verandering in kunnen brengen: kinderen mogen dan op school lezen in een boek naar keuze. Het vrij lezen én het in de klas lezen wint dan ook aan populariteit. Vrij lezen heeft volgens onderzoek vooral effect op leesvaardigheid als het verrijkt kan gebeuren. Toevoegingen aan het vrij lezen, zoals enerzijds een kwalitatief boekenaanbod dat voorgeselecteerd en afgebakend wordt en anderzijds het bieden van hulp en begeleiding bij de boekenkeuze, zorgen voor dat verrijkt vrij lezen, geeft Stichting Lezen mee. Enter Openbare Bibliotheek Brugge.

Leeslijsten 

Dankzij de leeslijsten kunnen leerkrachten een beroep doen op zo’n kwalitatief voorgeselecteerd en afgebakend boekenaanbod. Het is een tool die dankbaar ingezet wordt door de leerkrachten. Lees meer over de leeslijsten in de rubriek SDG’s in META 2024/8.

V. (leerkracht derde graad)

“Ik gebruik de leeslijsten al van in het begin en ik zie een positieve evolutie naar ook meer toegankelijke boeken voor onze jongeren, naast de meer literaire titels. Met high-end literatuur overtuigen we het merendeel van onze jongeren niet om te lezen. Mijn leerlingen in het zesde middelbaar lezen vooral graag vlot leesbare, maar kwalitatieve boeken in populaire genres zoals fantasy, romance, graphic novel en young adult. Het gaat er voor ons op school vooral om dat ze lezen en graag lezen. In ons leerplan van Nederlands staat ook dat het leesplezier eerst komt.”

Boekenbabbels

Maar ook bij het bieden van hulp en begeleiding bij de boekenkeuze ziet Openbare Bibliotheek Brugge een taak voor zichzelf weggelegd. Het aanbod voor het secundair onderwijs kreeg in september 2024 een grondige make-over. De populaire eerdere workshop, de Boekenproeverij, werd omgetoverd en vooral uitgebreid naar een Boekenbabbel, nu voor elke graad van het secundair onderwijs. Daarmee wil Brugge een doorgaande leeslijn introduceren in het workshopaanbod.

‘Hoe vind ik een boek dat écht bij me past?’ of ‘Hoe vind ik een boek dat ik écht leuk zal vinden?’: het zijn vragen waarop sommige jongeren moeilijk een antwoord kunnen formuleren. Met de Boekenbabbels wil de bibliotheek de leerlingen op een toffe en uitdagende manier antwoord bieden op deze vragen. De bibliotheek laat leerlingen in elke workshop een grote variatie aan boeken ontdekken, telkens met werkvormen en inhoudelijke keuzes aangepast aan de leeftijdscategorie.

Boekenbabbel eerste graad: welke boeken zijn er allemaal, wat zijn de kenmerken van een boek, hoe zoek ik een boek?

De workshop begint met prikkelende leesfragmenten die de leerlingen laten nadenken over de volgende vragen: waarom zou ik lezen, wat zijn eigenlijk de voordelen van lezen?

Naast empathie en woordenschat ontwikkelen, scherp je bijvoorbeeld ook je geheugen en je verbeeldingskracht verder aan. In een volgende ronde mogen de leerlingen covers aan korte fragmenten uit boeken proberen te linken, om bij te leren over de grote variatie in genres. Wat is een genre, welke genres zijn er, hoe kun je die verschillende genres terugvinden in de bibliotheek? Dat maakt een mooi brugje naar een volgend onderdeel van de Boekenbabbel, waarbij de leerlingen onderzoeken op welke manieren je allemaal een boek kunt kiezen: genres, maar ook de leeslijst en de categorieën waarmee de leeslijst werkt, kunnen je helpen bij je keuze. Tot slot kan de klas oefenen hoe je een gekozen boek dan moet zoeken en vinden in de bibliotheek.

Ruben Desmidt (leerkracht eerste graad)

“De thema’s waarin de boeken verdeeld zijn, spreken de leerlingen erg aan. Door de workshop in de bibliotheek vonden de leerlingen een boek dat bij hen paste, waarmee ze verder aan de slag konden. Nog een pluspunt: de leerlingen leerden het aanbod van de bibliotheek beter kennen en konden heel gericht ter plekke gaan zoeken naar een boek. We zijn ook erg dankbaar voor het meedenken over onze extra vraag die we hadden in verband met goede non-fictieboeken.”

Boekenbabbel tweede graad: wat trekt mij aan in een boek, wat vind ik zelf leuk?

Deze Boekenbabbel is opgebouwd aan de hand van drie rondes. De workshop start met het bekijken van de covers van de boeken die op tafel liggen. Aan de hand van een speeddate (het snel doorschuiven van boeken over de tafels heen) wordt ingegaan op de genres, linken die te leggen zijn met series of films, de aantrekkelijkheid van de cover en de titel. Voor de tweede ronde gaan de leerlingen een stapje verder: van alle boeken die nu op tafel liggen wordt de achterflap gelezen. Verschillende boeken worden uitgelicht en enthousiast gepitcht door een medewerker van de bibliotheek. Als laatste ronde leest de bibliotheekmedewerker enkele intrigerende fragmenten voor. In een verhaal duiken en rustig luisteren naar iemands stem roept voor velen fijne herinneringen op. Voorlezen kent bewezen voordelen op elke leeftijd.

Afsluitend wordt overlopen wie welk boek zou meenemen als er nu gekozen moest worden. Bij veel klassen gaan leerlingen en leerkrachten meteen na de Boekenbabbel over tot het lenen van de gekozen boeken.

Taïsha Biccler (leerkracht tweede graad)

“De leerlingen hebben sneller een idee welk boek ze willen lezen en ze hebben de kans om dat boek al direct te lenen. Ik had zelf ook meer tijd om verder te gaan met mijn lessen, omdat de Boekenbabbel in één lesuur geklonken was. We vonden het ook leuk dat onze vraag over een aangepaste versie van de Boekenbabbel over graphic novels enthousiast bekeken werd.”

Boekenbabbel derde graad: welk boek past bij mij als persoon, wat sluit aan bij mijn visie op mezelf en mijn beleving van de wereld?

Deze Boekenbabbel begint met een babbel over leesbeleving en -ervaring. De leerlingen zitten per vijf aan een tafel. De bibliotheekmedewerker spreekt met hen over hun eigen leesautobiografie en stelt enkele boeiende vragen. Daarna gaan ze aan de slag met een mysterieuze doos op tafel, met daarin een ‘babbelpot’ en een selectie straffe fictie, prikkelende non-fictie en uitdagende graphic novels uit de leeslijst. Er zijn opnieuw drie rondes. In de eerste ronde focussen de leerlingen op de covers en daarvoor laten ze zich leiden door de vragen in de ‘babbelpot’. Elke leerling trekt er een vraag uit en in groep wordt dan het best passende boek op tafel gekozen. Dat kunnen vragen zijn als: ‘Kies een boek dat past bij de tv-serie die je op dit moment aan het kijken bent’ of ‘Welk boek zou passen bij een liefdesliedje van Ed Sheeran?’. Of iets meer vanuit je eigen mening: ‘Neem het boek dat het dichtst bij je ligt. Vind je dat de titel goed bij de cover past? Waarom? Verzin een andere mogelijke titel op basis van de cover’ of ‘Welk boek past niet bij alle andere boeken in de doos? Waarom?’. Er ontstaat een boeiend groepsgesprek waarbij de genoemde boeken daarna ook klassikaal toegelicht en eventueel aangeprezen worden door de bibliotheekmedewerker. In de tweede ronde wordt het multisensorisch. De doos met boeken schuift een tafel door, en de klas krijgt geluidsfragmenten te horen: een hartslag, geweerschoten, pianomuziek, sportschoenen in een zaal, applaus. Per tafel kiezen de leerlingen het boek uit dat per geluidsfragment het beste past.

Meningen mogen verschillen natuurlijk, en dat levert leuke keuzes op. De derde ronde bestaat net als bij de Boekenbabbel voor de tweede graad uit een inspirerend voorleesfragment.

D. (leerkracht derde graad)

“De leerlingen gaan terug naar school met een open blik, en met veel inspiratie voor de leesopdracht nadien, waarbij ze dan vrij een boek mogen kiezen.”

Daar doen we het voor. En in nauwe samenwerking met de vele enthousiaste en leesgekke leerkrachten die Openbare Bibliotheek Brugge wekelijks over de vloer krijgt, wakkeren we boek per boek het leesplezier aan. Leef, lach, lees!