Hoera! STCV. De Vlaamse bibliografie van het handgedrukte boek blaast dit jaar 25 kaarsjes uit. In 2000 ging dat ambitieuze project van start met als doel een wetenschappelijk overzicht te bieden van de boekproductie in Vlaanderen en Brussel vóór 1801. STCV maakt de veelzijdigheid en rijkdom van het drukwerk in deze periode zichtbaar. Het gaat niet enkel om dure luxebijbels en atlassen, integendeel, ook sobere gebedenboekjes, nieuwsberichten, liedboeken en formulieren werden gedrukt en gebruikt voor heel uiteenlopende doeleinden.
Wat?
Sinds 2009 is STCV structureel ingebed in de Vlaamse Erfgoedbibliotheken, wat een stabiel onderkomen gebleken is voor dat langlopende project. De databank bevat vandaag meer dan 29.500 hoogwaardige titelbeschrijvingen. Hiervoor onderzochten onze catalografen meer dan 58.170 exemplaren, want we maken alle beschrijvingen met het boek in de hand. De databank bevat ook meer dan 10.300 authority records (deze bevatten de gestandaardiseerde vorm van persoonsnamen, plaatsnamen en dergelijke, en hun varianten, n.v.d.r.) van drukkers, auteurs en plaatsen. Op termijn zul je hier alles wat ooit gedrukt is in Vlaanderen vóór 1801 terugvinden. Door de jaren heen hebben we nog enkele zaken aan het beschrijvingsmodel toegevoegd, zoals het aantal drukvellen waaruit een exemplaar bestaat. Eentje waar ik trots op ben is de toevoeging van geboortenamen van vrouwelijke drukkers aan de authority records. De meeste bibliografieën gebruiken nog altijd identificatie aan de hand van een man, zoals ‘weduwe van’. Met de overstap naar geboortenamen zijn we een van de eersten die het steeds beter onderzochte werk van vrouwen in de boekproductie vertaald hebben naar een heel concrete verbetering in de databank.
Voor wie?
STCV heeft zijn pendanten in andere nationale retrospectieve bibliografieën en bedient onderzoekers en studenten die de Europese boekgeschiedenis bestuderen. Collectiebeheerders en catalografen vinden in de databank uitgebreide titelbeschrijvingen en authority records van drukkers. Deze informatie helpt hen bij het identificeren en beschrijven van stukken uit de eigen collectie of dient als een eerste snelle indruk van de zeldzaamheid van een druk. Ook bibliofielen, veilinghuizen en antiquariaten komen zo bij ons terecht. Bij de zoektocht naar exemplaren voor bijvoorbeeld een tentoonstelling helpt de exemplaarinformatie van STCV. Welk exemplaar is (on)volledig of heeft de meeste gravures? Voor incunabelen − boeken gedrukt vóór 1501 − nemen we extra informatie op over decoratie, boekband en herkomstmerken. Deze uitbreiding hebben we kunnen realiseren met het project IMPRESSVM. De wieg van de Vlaamse boekdrukkunst (2022-2023).
Voor wie aan de slag wil met de data, biedt de website stcv.be heel wat zoekmogelijkheden, zoals geavanceerd zoeken, filteren met facetten en een query builder. Als je daarmee niet aan je trekken komt, is STCV volledig als open data beschikbaar en downloadbaar.
Logo
STCV heeft een vrolijk, maar ook realistisch logo: de vliegende schildpad. De oprichters kozen voor het drukkersmerk van Hendrik van Hastens, een Leidse drukker die in Leuven actief was. De bijbehorende leuze ‘Cunctando Propero’ kun je vrij vertalen als ‘ik haast me langzaam’. Met beperkte middelen werkt het kleine STCV-team − telkens een of twee personen − nu al 25 jaar gestaag verder aan de databank. We hebben intussen een heel representatief stuk van de zeventiende en de vijftiende eeuw verwerkt. Momenteel ligt de focus op de zestiende eeuw. Een groot deel van de achttiende eeuw ligt nog op ons te wachten.
Samenwerking
Omdat we met het boek in de hand werken, gaan we ook altijd ter plaatse invoeren. We werken dus samen met organisaties die bibliothecair erfgoed hebben, zoals erfgoedbibliotheken, maar ook musea, archieven en kloosters. Daar leiden we ook mensen op om samen met ons hun collectie in de databank in te voeren. Daarnaast organiseren we een tweejaarlijkse workshop, collegagroepen en andere evenementen. Op die manier creëren we een gemeenschap rond de databank en ondersteunen we een netwerk van mensen die gebeten zijn door oude drukken. Op die vele samenwerkingen en fijne contacten klinken we zeker ook tijdens dit feestjaar!
