In 2025 bestaat Literatuur Vlaanderen 25 jaar. Dat is 25 jaar van inzet en investering in de letterensector, inclusief bibliotheken. Bibliotheken spelen een sleutelrol op het vlak van leesbevordering, wat een speerpunt is in de beleidsnota van minister van Cultuur Caroline Gennez. Literatuur Vlaanderen wil bibliotheken helpen om die sleutelrol te vervullen door de subsidie voor leesbevordering te hervormen. Dat doen we op maat van bibliotheken en in samenwerking met Iedereen Leest. Paul Hermans van Literatuur Vlaanderen en Sylvie Dhaene van Iedereen Leest vertellen graag hoe ook jouw bibliotheek daar de vruchten van kan plukken.

Wat houdt de hervorming van de subsidie voor leesbevordering in?

Paul: “Bibliotheken zijn de spil in een impactvol leesbevorderingsbeleid, zoals het ook in de adviesnota van het Leesoffensief voor Vlaanderen staat. Ze zijn de lokale en laagdrempelige hubs die er samen met Iedereen Leest voor kunnen zorgen dat leesbevorderingsinitiatieven aan slagkracht winnen. De hervorming van de subsidie houdt daarom onder meer in dat bibliotheken de aanvragers van de subsidie worden. Zo ondersteunen we hen in hun cruciale rol op het kruispunt van leesbevordering, geletterdheid, welzijn en sociale cohesie. Uiteraard moedigen we bibliotheken aan om zoveel mogelijk samen te werken met externe partners, bijvoorbeeld de organisaties die in de huidige subsidieregeling aanvragen doen. Leesbevordering gedijt immers bij de uitbouw van een netwerk. Nieuw is ook dat we verwachten dat projecten aansluiten bij de vijf pijlers voor een krachtige leesbevordering die centraal staan in de Iedereen Leest Academie. Die Academie speelt een grote rol in onze nieuwe aanpak.”

Wat zijn de vijf pijlers voor een krachtige leesbevordering en hoe kunnen bibliotheken gebruikmaken van de Iedereen Leest Academie?

Sylvie: “De vijf pijlers voor een krachtige leesbevordering zijn leesbeleid, leesnetwerk, leesactiviteiten, leesaanbod en leesomgeving. Ze vormen een kapstok waar bibliotheken hun projecten aan kunnen ophangen en zorgen voor een gedeeld kader tussen professionals. De vijf pijlers staan centraal in de online leertrajecten die we aanbieden bij de Iedereen Leest Academie, die stoelt op bevindingen uit onderzoek en praktijk. We moedigen bibliotheken aan om die trajecten te volgen voor ze hun projectvoorstel uitschrijven. Vooraf bieden we ook een online infosessie aan over de regeling, waarin we de vijf pijlers toelichten. Zo kunnen bibliotheken betere keuzes maken die aansluiten bij hun noden. Via de Academie kunnen ze ook deelnemen aan online spreekuren als ze al een traject doorlopen hebben, wat verdere ondersteuning en inspiratie biedt.”

Welke voordelen biedt de hervormde regeling voor bibliotheken?

Paul: “De hervorming biedt zowel kleine als grote bibliotheken de kans om hun leesbevorderingsinitiatieven te professionaliseren. Vooral kleine bibliotheken krijgen zo toegang tot middelen en ondersteuning die anders misschien buiten hun bereik zouden vallen, terwijl grote bibliotheken de mogelijkheid hebben om hun bestaande aanbod te verdiepen of uit te breiden. De maximale subsidie van € 50.000 biedt financiële ruimte om substantiële projecten te realiseren die aansluiten bij de specifieke behoeften en capaciteiten van elke bibliotheek, ongeacht de grootte.”

Sylvie: “Met de hervorming van de subsidie en de verruiming van het budget die ermee samenhangt, kunnen bibliotheken duurzame projecten opzetten. Met het eenmalige projectgeld kunnen ze met andere woorden een netwerk opbouwen, kennis verwerven en een aanbod uitwerken dat een blijvende impact heeft. Voor de hervorming van de subsidie hebben we via een bevraging ook input gevraagd aan bibliotheken. Daaruit blijkt dat er al veel goede ideeën zijn voor projecten die binnen de hervormde regeling passen. Bijvoorbeeld een opleiding van voorleescoaches aanbieden voor ouders (leesnetwerk), een werking uittekenen gebaseerd op een doorgaande leeslijn (leesbeleid), interactieve voorleesmomenten organiseren (leesactiviteiten), laagdrempelige filmpjes inzetten om lezen zichtbaarder te maken (leesomgeving) en gerichter leesadvies en aanbevelingen geven aan bibliotheekbezoekers (leesaanbod).”

Wat is de grootste uitdaging die bibliotheken kunnen tegenkomen bij het aanvragen van deze subsidie, en hoe worden ze geholpen om die te overwinnen?

Paul: “Uit de bevraging blijkt dat veel bibliotheken inschatten dat ze te weinig capaciteit hebben om een subsidie aan te vragen. Daarom denken we van in het begin na over hoe we de administratieve last kunnen beperken. Zo zullen we voorzien in een helder en eenvoudig aanvraagsjabloon waarin duidelijk is welke informatie de adviescommissie nodig heeft om een aanvraag te kunnen beoordelen. Ook een verplicht infomoment met Iedereen Leest helpt bibliotheken flink op weg met het formuleren van hun aanvraag. Omdat een aanvraag voortbouwt op inzichten uit de Iedereen Leest Academie, heb je als bibliotheek ook al voldoende voorkennis van bestaande initiatieven en mogelijke partnerschappen waardoor de eigenlijke aanvraag minder tijd kost.”

Hebben jullie nog een gouden tip voor bibliotheken die overwegen om een aanvraag in te dienen?

Sylvie: “Goed begonnen is half gewonnen. Uit onze digitale spreekuren blijkt dat aanvragers die genoeg tijd nemen voor de voorbereiding betere aanvragen indienen die meer kans tot slagen hebben. Ik raad alle geïnteresseerde bibliotheken daarom aan om voor hun aanvraag de leesscan voor bibliotheken in te vullen (zie kaderstuk). Door de subsidie voor leesbevordering te koppelen aan de Iedereen Leest Academie versterken we de kennis, vaardigheden en opvattingen van bibliotheekmedewerkers op het vlak van leesbevordering. Bij die competentieontwikkeling wint iedereen.”