Eqla – voorheen Œuvre Nationale des Aveugles (ONA) – werd in 1922 opgericht door pater Agnello en is een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) die zich inzet voor mensen met een visuele beperking in de Franse Gemeenschap (Brussel en Wallonië). De vereniging bestaat uit verschillende afdelingen die haar in staat stellen om deze missie met succes uit te voeren. Het hoofddoel is het bevorderen van de integratie van mensen met een visuele beperking in de maatschappij door samen met hen oplossingen te vinden die hen in staat stellen zelfstandig te leven en zich te ontplooien.

Diensten gegroepeerd in ‘centra’ met één doel

Via haar sociale dienst biedt Eqla ondersteuning voor volwassenen, gericht op de ontwikkeling van een levensproject. Een team van ergotherapeuten en maatschappelijk werkers legt huisbezoeken af om mensen te helpen met bijvoorbeeld administratieve formaliteiten, het vinden van geschikte apparatuur en het aanpassen van hun huis. Ondersteuning voor jongeren bestaat uit het werken met leerlingen met een visuele beperking in de klas en indien nodig ook thuis. De onderwijsondersteuners beoordelen de behoeften van elke leerling en zoeken samen met hen naar de meest geschikte oplossingen, zodat ze met een gerust hart naar school kunnen gaan. Deze ondersteuning wordt geboden vanaf de kleuterschool tot aan het einde van de middelbare school. De onderwijsondersteuners doen regelmatig een beroep op het transcriptie- en aanpassingscentrum om leerlingen aangepaste lessen in braille, grote letters of 3D aan te bieden, en op de bibliotheek om het door leerkrachten gevraagde leesmateriaal voor school te leveren.

De dienst Vormingen, bewustwording, vrijwilligerswerk en nieuwe technologieën biedt vormingen en organiseert bewustwordingsacties en andere teambuildingactiviteiten om mensen te leren hoe ze blinde of slechtziende mensen binnen hun organisatie (bedrijven, scholen enzovoort) kunnen verwelkomen, begeleiden en ondersteunen. Eqla doet ook een beroep op een groot aantal vrijwilligers die, na een training, gidsen van onschatbare waarde worden die begeleiden bij activiteiten en uitstapjes van Eqla, maar die ook individuele leerlingen begeleiden, of helpen bij het aanpassen van schooldocumenten of boeken en bij logistieke taken. In de bibliotheek helpen vrijwilligers met het kaften en labelen van boeken.

Ze herlezen er ook de teksten van boeken die aangepast werden naar groteletter, voordat ze ingebonden worden en voor bruikleen op de planken gezet. In de opnamestudio’s wordt het overgrote deel van de boeken ook voorgelezen door vrijwilligers, en de gemaakte opnames worden vervolgens gecorrigeerd door andere vrijwilligers, om ze dan als audioboeken ter beschikking te stellen. Al deze hulp is essentieel voor de goede werking van de vereniging. Collega’s die gespecialiseerd zijn in nieuwe technologieën organiseren bijeenkomsten en bieden individuele oplossingen aan wie een beroep doet op Eqla, afhankelijk van hun apparatuur en vaardigheden.

Het communicatieteam van de vereniging verzorgt het imago van Eqla op de sociale netwerken en in de media, maar zorgt ook voor fondsenwerving en het vinden van financiële partners. Elk jaar in oktober organiseert het team een bewustwordingscampagne genaamd Ça nous regarde (‘Het belangt ons aan’), om het brede publiek te informeren over de vereniging en tegelijkertijd een onderwerp in de kijker te zetten dat verband houdt met visuele beperkingen. Dankzij de communicatiecollega’s kan Eqla deelnemen aan verschillende evenementen zoals de 20 km van Brussel.

In de Culturele pool ten slotte zijn de bibliotheek, de spelotheek en de vrijetijdsdienst samengebracht. In de ‘Grot van Ali Baba’ van de vereniging vind je de twee spelbibliothecarissen, die spellen aanpassen om ze toegankelijk te maken voor kinderen en volwassenen met een visuele beperking. Ze zijn kampioenen van de animatie en stellen hun creativiteit en dynamiek ten dienste van spelers van 0 tot 99 jaar. De vrijetijdsdienst bruist van de energie door drie begeleiders die – in samenspraak met vrijwilligers met een visuele beperking – even gevarieerde als verrassende uitstappen plannen, organiseren en begeleiden. Van bijlwerpen tot verhalen vertellen, van minigolf tot ludieke vieruurtjes of aangepaste museumbezoeken, er is het hele jaar door voor elk wat wils bij Eqla. Alle diensten worden natuurlijk ondersteund door de administratieve dienst en door een managementteam.

Een bibliotheek ten dienste van de toegankelijkheid

De belangrijkste missie van de bibliotheek van Eqla is om lezen toegankelijk te maken voor mensen die geen ‘gewoon’ boek kunnen lezen: blinden, slechtzienden, mensen met stoornissen (dysorthografie, dyslexie, dysfasie enzovoort), mensen met een lichamelijke beperking of mensen die tijdelijk niet kunnen lezen. De bibliotheek biedt boeken in audio-, braille-, groteletter- en tactiele formaten en organiseert evenementen en culturele uitstapjes. Met haar literaire apero’s, film- en theatervoorstellingen met audiodescriptie, leescommissies en evenementen voor gezinnen of in speciale en inclusieve scholen doet de bibliotheek meer dan alleen boeken uitlenen; ze probeert voortdurend lezers van alle leeftijden in contact te brengen met literatuur en cultuur. De meeste groteletterboeken worden gekocht bij gespecialiseerde uitgevers. Als deze niet beschikbaar zijn, wordt er een beroep gedaan op het transcriptiecentrum van de vereniging, dat ze aanpast. Hetzelfde geldt voor boeken in braille, die worden ingebonden door een maatwerkbedrijf.

Veel van de luisterboeken worden in de studio’s van Eqla opgenomen door vrijwillige voorlezers. Eqla geeft de voorkeur aan Belgische auteurs, die commercieel minder beschikbaar zijn. De rest van de collectie is ofwel gekocht van gespecialiseerde websites of gedownload van het ABC-platform (Accessible Books Consortium), dat audioboeken van over de hele wereld beschikbaar maakt voor slechtzienden. Tot slot zijn de vele tactiele boeken, voornamelijk voor kinderen, vooral afkomstig van de enige twee uitgevers van tactiele boeken in Frankrijk, of zijn het creaties uit eigen workshops.

Geleende boeken worden gratis per post verstuurd als cecogram, dat is een brief of pakket met documenten of voorwerpen Tijdens een inclusief evenement ontdekken ziende en slechtziende kinderen tactiele boeken. bedoeld voor mensen met een visuele beperking. De bibliotheek heeft ook een documentatiecentrum dat op afspraak toegankelijk is. Hier vind je professionele en/of wetenschappelijke werken over visuele beperking: tijdschriften, dissertaties, conferentieverslagen enzovoort.

De bibliotheek van Eqla besteedt bijzondere aandacht aan tactiele boeken. Deze kleine kunstwerkjes, bestaande uit tekst in braille, grote letters en tactiele illustraties, helpen kinderen om hun mentale beeldvorming te ontwikkelen dankzij de verschillende texturen, materialen en geluiden die gebruikt worden. Er zijn ook workshops voor het maken van tactiele boeken, om kinderen te laten begrijpen wat er allemaal komt kijken bij het ontwerpen van een tactiel boek: brailletechnieken, beeldproductie, bindtechnieken enzovoort.

Het concours Tactus Belgique

Om de twee jaar organiseert Eqla het concours Tactus Belgique, een wedstrijd die de vijf beste tactiele boekontwerpen bekroont. De winnende projecten vertegenwoordigen dan België op de internationale wedstrijd Typhlo & Tactus, waar ze beoordeeld worden door een internationale jury. Voor de editie van 2024 werd de prestigieuze Eerste Prijs toegekend aan een creatie uit de ateliers van Eqla: Les chaussettes d’Oskar van Carmen Gayo Raton. Twee andere Belgische boeken werden bekroond met de vermeldingen ‘Kunstboek’ en ‘Tactiele vernieuwing’. Dat succes bevestigt de uitmuntendheid van Belgische producties en Eqla’s engagement om toegankelijke media te promoten.

Een inclusieve horizon

Met het vizier op de toekomst gericht, passen de bibliotheek en de verschillende diensten van Eqla zich aan om er zeker van te zijn dat ze zo dicht mogelijk bij hun gedeelde missie blijven: samen met de doelgroep de zelfstandigheid en inclusie van mensen met een visuele beperking bevorderen in de hele samenleving: op school, op het werk, in de vrije tijd, bij cultuurbeleving, enzovoort. Elk initiatief, elk project en elke samenwerking opent nieuwe mogelijkheden. Omdat inclusie geen statisch doel is, maar een pad dat verrijkt kan worden.