We noemen onszelf al jaren informatieprofessionals, maar eerlijk? We werken nog steeds vooral met documenten. Terwijl AI … Artificiële intelligentie is pure informatie. Het verzamelt, structureert, vat samen, analyseert, vergelijkt en presenteert zichzelf. Op aanvraag. Op maat. Zonder mappenstructuren, zonder metadata, zonder “waar lag dat ook alweer?”. Vraag – en je krijgt een antwoord.
Informatie – ons vakgebied – wordt niet langer door mensen gedomineerd, maar door een machine die het sneller, slimmer en persoonlijker doet. AI is niet de zoveelste zoekmachine, niet het volgende kennismanagementsysteem, maar een fundamentele shift. We gaan van Zoek en Vind naar Vraag en Antwoord. En soms zelfs naar Vraag en Weet. Geen hitlijsten meer, maar direct toepasbare informatie, in tekst, beeld of spraak.
Natuurlijk zijn er veel tips om zo goed mogelijk resultaat te krijgen, maar dan gaat er ook een nieuwe wereld voor je open: het blijkt niet sec een vraagbaak, maar een intelligente assistent. Je kunt ermee sparren, brainstormen, fantaseren, out of the box gaan. Niet meer alleen informatie vinden, maar informatie genereren.
En de ontwikkelingen gaan supersnel. AI wordt steeds autonomer: het onthoudt context, voert zelfstandig taken uit en zal straks zelfs handelen namens jou. Vrijwel niemand beseft nog wat er allemaal kan – en wat er nog gaat komen. Informatie blijkt geen vaststaand begrip meer. Compleet nieuwe vormen van gebruik en creatie ontstaan.
Dat alles zet het vakgebied op zijn kop. Want wat is nog de rol van de informatieprofessional als AI beter kan samenvatten, categoriseren, zoeken, interpreteren en zelfs verbanden leggen? Zelfs eeuwenoude manuscripten kunnen in hoge snelheid via AI doorzoekbaar worden, gemetadateerd en voorzien van linked data, laat staan digitale documenten. En waarom zou je als beleidsmaker of burger überhaupt een – vaak ondoorgrondelijk – document willen ontvangen in plaats van een begrijpelijk antwoord op de vraag, met de bron als bijlage?
Natuurlijk zijn AI’s niet van onbesproken gedrag. Denk aan fouten, hallucinaties, en bias – maar die verdwijnen met elke nieuwe update wat verder naar de achtergrond. Nee, dit is geen verre toekomstmuziek. Dit gebeurt nu. In organisaties, in de samenleving, in de workflow van iedereen die met informatie werkt. AI is de nieuwe informatieprofessional. En de vraag is niet of we dat willen, maar hoe wij ons vakgebied opnieuw uitvinden voordat AI de scepter zwaait.
Je leest het goed: ons vakgebied opnieuw uitvinden. Want we zijn echt niet een-twee-drie overbodig. Niet alles kan vervangen worden door een AI-gegenereerd antwoord. Denk aan bewijsstukken of overheidsbesluiten. Ook zijn niet alle metadata simpelweg af te leiden uit teksten. En hoe zorgen we dat AI niet alleen helpt bij ontsluiting en beheer, maar ook bij betrouwbaarheid en verantwoording? Maar belangrijker nog: we weten maar al te goed hoe snel de informatieprofessie buiten spel gezet is (en wordt) bij nieuwe ontwikkelingen. En hoe pijnlijk achteraf blijkt dat daarmee gaten vallen in de organisatieprocessen en het organisatiegeheugen. Moet dat weer gebeuren?
Dit is hét moment. Claim je rol. Niet afwachten, maar meedoen. Experimenteer. Leer. Weet waar je het over hebt.