Binnen het domein van cultureel erfgoed bestaan er verschillende (internationale) standaarden of ontologieën voor het gestructureerd beschrijven, uitwisselen en publiceren van erfgoed als linked data. Deze standaarden zorgen voor context, uniformiteit en een optimale uitwisseling van data tussen systemen.

Een hiervan is het Library Reference Model (LRM), een conceptueel model voor het structureren en uitwisselen van bibliografische informatie. Hoewel deze standaard in eerste instantie ontwikkeld werd voor bibliotheken, is hij relevant voor de brede cultureel-erfgoedsector, want ook collectiebeherende organisaties zoals archieven en musea verzamelen, bewaren en ontsluiten bibliografische collecties. Dit artikel licht enkele typerende principes en de meerwaarde van de standaard toe.

LRM & WEMI

Het LRM werd in 2017 ontwikkeld en gepubliceerd door de International Federation of Library Associations and Institutions (IFLA). Het biedt een overkoepelend raamwerk voor het uniform beschrijven en geïntegreerd beheren van bibliografische en gerelateerde gegevens. Deze ontologie bouwt verder op reeds bestaande bibliografische standaarden. Ze verenigt en consolideert de Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR), de Functional Requirements for Authority Data (FRAD) en de Functional Requirements for Subject Authority Data (FRSAD).

Wat LRM typeert, is het gebruik van abstractieniveaus om informatiebronnen te beschrijven. Die abstractieniveaus maken het mogelijk om zowel zeer abstracte informatie, zoals een creatief idee, als zeer concrete, tastbare gegevens zoals fysieke afmetingen gestructureerd vast te leggen.

Om dat te realiseren, gebruikt het LRM het WEMI-model dat uit volgende entiteiten bestaat:

• het Werk, dat het abstracte idee van de intellectuele creatie achter een document of verzameling beschrijft;
• de Expressie, die de artistieke vorm is waarin een werk uitgedrukt wordt. Bijvoorbeeld: een tekstuele versie, een audiovisuele opname, of een digitale presentatie;
• de Manifestatie, die de fysieke of digitale verschijningsvorm van een expressie is, zoals een boek, film, of digitaal bestand;
• het Item, dat het specifieke fysieke of digitale object is dat je in een collectie hebt, bijvoorbeeld een uniek exemplaar van een boek of een specifiek digitaal document.

Meerwaarde van het LRM

Kwalitatieve zoekresultaten

Het LRM maakt de relaties tussen verschillende informatiebronnen expliciet. Hierdoor kunnen eindgebruikers, zoals onderzoekers, eenvoudiger verbanden leggen tussen verschillende documenten, publicaties of bibliografische bronnen. Dat verhoogt ook de doorzoekbaarheid en het vinden van relevante resultaten in digitale applicaties zoals een collectiewebsite.

Interoperabiliteit

Het LRM is ook compatibel met de internationale beschrijvingsstandaard Resource Description and Access (RDA), omdat beide gebaseerd zijn op FRBR en FRAD. Dat zorgt ervoor dat data vlotter uitgewisseld kunnen worden tussen verschillende collectiebeherende instellingen. Dat vereenvoudigt het delen van informatie en optimaliseert samenwerking.

Structurering en standaardisering

Het LRM biedt een gestructureerde manier om informatiebronnen (zoals boeken of documenten) te beschrijven als linked data. Dankzij de entiteiten en hun relaties kunnen bibliografische gegevens als een geheel van (verbonden) punten en lijnen voorgesteld worden in een graaf. Zo krijg je inzicht in de onderlinge ordening, de complexe historische relaties en/of de verbanden tussen verschillende stukken uit diverse collecties.