Sinds het najaar van 2020 integreert het bibliotheeknetwerk van de Deense stad Herning actief de duurzameontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties (VN) in zijn dagelijkse werkzaamheden en interne processen. Deze inspanning is niet alleen theoretisch, maar omvat ook concrete acties die bijdragen aan een duurzamere toekomst – zowel voor het bibliotheekpersoneel als voor de inwoners van de gemeente. Duurzaamheid is een centraal element geworden in de strategie van de bibliotheken, met als doel om een bibliotheek te creëren die niet alleen een kenniscentrum is, maar ook actief deelneemt aan duurzame ontwikkeling op lokaal en mondiaal niveau.

Duurzaamheid in de dagelijkse werking van de bibliotheek

Voor de Herning Bibliotheken gaat duurzaamheid niet alleen over het verminderen van energieverbruik en afval, maar ook over het nemen van verantwoordelijkheid op sociaal, economisch en ecologisch niveau. In 2020 werden verschillende concrete initiatieven doorgevoerd om de bibliotheek duurzamer te maken. Koffie, zuivelproducten en fruit werden biologisch, schoonmaakmiddelen werden vervangen door milieuvriendelijke alternatieven en het printpapier kreeg het Nordic Swan-label (het officiële duurzaamheidskeurmerk voor producten uit de Scandinavische landen, n.v.d.r.). Afval sorteren werd ingevoerd in de bibliotheken en om het verbruik van plastic te verminderen, werden plastic zakjes afgeschaft. In plaats daarvan worden gebruikers aangemoedigd om stoffen tassen van gerecycleerde materialen te gebruiken om boeken mee naar huis te nemen.

Maar duurzaamheid gaat niet alleen over zichtbare veranderingen. De kernfunctie van de bibliotheek – waar boeken circuleren van lener naar lener – is een van de oudste en duurzaamste voorbeelden van het delen van middelen. In een tijd waarin het gebruik van fysieke materialen voortdurend ter discussie staat, vormt de manier waarop de bibliotheek kennis en cultuur deelt een fundament voor duurzaamheid dat ver buiten de fysieke ruimte reikt.

De SDG-certificering: een kader voor duurzaamheid in de bibliotheek

Een van de belangrijkste stappen die het bibliotheeknetwerk van Herning gezet heeft, is het behalen van de SDG-certificering. En dat als een van de eerste in Denemarken! De SDG-certificering is een landelijk bibliotheekinitiatief uit Denemarken dat een kader biedt voor het toepassen van de zeventien SDG’s. De certificering verdeelt dat werk in drie hoofdgebieden:

• de bibliotheek als bemiddelaar: voortdurende aandacht voor de SDG’s via evenementen, tentoonstellingen en kennisdeling;
• de bibliotheek als facilitator: het betrekken van de lokale gemeenschap bij duurzame activiteiten;
• de bibliotheek als actor: duurzame activiteiten en verbruik binnen de bibliotheek zelf, waaronder het gebruik van natuurlijke grondstoffen en afvalbeheer.

De Herning Bibliotheken organiseren verschillende activiteiten die zowel inwoners betrekken als concrete en duurzame oplossingen creëren. Voorbeelden van initiatieven zijn ruilmarkten, evenementen en debatfora waarin burgers betrokken worden bij lokale, nationale en mondiale vraagstukken. Daarnaast hebben meerdere bibliotheken herbruikbare stoffen tassen beschikbaar gesteld om te lenen en de medewerkers krijgen fietsen van gerecycleerde onderdelen om zo de CO₂-uitstoot te verminderen. Bibliotheken zijn niet alleen kenniscentra, maar ook actieve platformen die burgers aanmoedigen om duurzaam te handelen en bij te dragen aan de maatschappelijke ontwikkeling. Ze fungeren als knooppunten voor samenwerking en kennisdeling op het gebied van duurzaamheid.

Pia Damsgaard Ravn: voorvechter van de SDG's. 

Pia Damsgaard Ravn, een cultureel communicatiedeskundige en programmaleider, is een belangrijke figuur in de inspanningen van de Herning Bibliotheken omtrent de SDG’s. Ze richtte de SDG-certificering op, lanceerde een SDG-website en ontwikkelde schoolactiviteiten om jongere generaties bij duurzaamheid te betrekken. Pia deelde haar kennis over SDG’s via het Erasmus+-programma van de Herning Bibliotheken en ontving de SDG Champion Award van de VN in 2021 en 2022. Haar werk heeft zowel lokaal als nationaal impact gehad en de Herning Bibliotheken zijn nu erkend als een model voor anderen in Denemarken. Haar succes wordt gedreven door een sterke gemeenschap van collega’s, burgers en partners die samenwerken aan een groenere toekomst.

Børnefolkemødet: een festival van de SDG's voor kinderen en jongeren

Een van de opvallendste evenementen die jaarlijks door de Herning Bibliotheken georganiseerd worden, is Børnefolkemødet, een festival over de SDG’s voor Herningse kinderen en jongeren. In 2024 namen meer dan 5000 kinderen en jongeren deel aan het festival, vol workshops, lezingen, concerten en theatervoorstellingen.

Het festival maakt deel uit van de bredere inspanningen van de Herning Bibliotheken om jongere generaties te betrekken bij duurzaamheid en de SDG’s. Børnefolkemødet biedt kinderen en jongeren de kans om actieve deelnemers te worden in het werken aan een duurzame toekomst. Het festival fungeert als een leer- en inspiratiecentrum waar leerlingen van lokale scholen meer leren over de SDG’s en deelnemen aan activiteiten die zowel hun kennis als betrokkenheid bij duurzame oplossingen vergroten. In oktober 2025 zullen de Herning Bibliotheken het festival voor de zesde keer organiseren, met opnieuw een spannend programma voor alle schoolkinderen van de gemeente.

Een nationaal initiatief: UGE17 en burgerparticipatie

In 2022 en 2023 lanceerden de Herning Bibliotheken samen met de Deense Bibliotheekvereniging UGE17 (week 17 in het Deens en een knipoog naar de 17 SDG’s, n.v.d.r.), een landelijke SDG-bewustwordingsweek. Het initiatief was een groot succes: er waren meer dan 80 bibliotheken en 350 lokale partners bij betrokken. Het doel van UGE17 is om burgerparticipatie te bevorderen en bewustzijn te creëren over de SDG’s door middel van activiteiten en campagnes die zowel bibliotheken als lokale gemeenschappen engageren.

De bibliotheek van de toekomst: een centrum voor duurzaamheid

Door hun werk met de SDG’s hebben de Herning Bibliotheken niet alleen een duurzame werkplek gecreëerd, maar ook een platform waar burgers actief kunnen deelnemen aan duurzame ontwikkeling. De bibliotheek fungeert als bemiddelaar, facilitator en actor – van educatie en betrokkenheid tot praktische initiatieven die tastbare oplossingen bieden voor duurzaamheidsuitdagingen.

Door samenwerking met lokale actoren te bevorderen en burgers aan te moedigen om deel te nemen aan duurzame activiteiten, spelen de Herning Bibliotheken een cruciale rol in het bevorderen van een duurzamere levensstijl. Met initiatieven zoals de SDG-certificering, Børnefolkemødet en UGE17 heeft de bibliotheek zowel lokaal resultaten behaald als een cultuur gecreëerd waar duurzaamheid en burgerparticipatie hand in hand gaan.

De Herning Bibliotheken laten zien hoe een lokale bibliotheek een actieve motor van duurzaamheid kan worden en een belangrijke speler kan zijn op het vlak van SDG’s. Door gerichte maatregelen en nauwe samenwerking met de lokale gemeenschap blijft de bibliotheek zich ontwikkelen als een centrum voor duurzame ontwikkeling en een belangrijke bron voor burgers in de gemeente Herning.