De Bibliotheekvereniging Limburg (BVL), gestart als netwerk voor Limburgse bibliothecarissen, is uitgegroeid tot een vakvereniging waarop bovenlokale organisaties kunnen bouwen voor de doorstroming van projecten en informatie aan alle bibliotheken in de provincie Limburg. Ondertussen is de BVL een begrip in Vlaanderen.

Wanneer is de BVL opgericht?

De BVL is gestart als de Bond Limburgs Bibliotheekpersoneel (BLB) in 1983. De benaming ‘Bibliotheekvereniging Limburg’ bestaat sinds 1999.

Wat is jullie opdracht en hoe vullen jullie die in?

De BVL biedt een netwerk aan alle Limburgse bibliotheken. We komen vier keer per jaar samen om informatie en kennis te delen. De BVL zorgt voor de doorstroming van informatie van en naar partners zoals Cultuurconnect, de VVBAD, OP/TIL enzovoort. We zetten hiervoor sterk in op deskundige afvaardigingen vanuit de Limburgse bibliotheken in bovenlokale werkgroepen en secties. Om de vinger aan de pols te houden in het veld, introduceerden we een buddysysteem waarbij de leden van de raad van bestuur collega’s bevragen over noden en behoeften. Ook volgt het bestuur de bestaande regiowerkingen in Limburg (Maasland, Zuid en Noord) met veel interesse op. Naast de samenkomsten organiseert de BVL themadagen voor medewerkers (digihelpers, scholenwerking en dergelijke) en een jaarlijkse studiereis om inspirerende bibliotheken binnen en buiten de provincie te bezoeken.

Wat hebben jullie al kunnen verwezenlijken?

Dat gaat van concrete projecten tot beleidsmatige acties en belangenbehartiging. Zo startten we de kinder- en jeugdjury in Limburg, een project dat model stond voor de huidige Leesjury. De collega’s vinden ons als klankbord, maar ook voor de Vlaamse bovenlokale organisatie zijn we een duidelijk aanspreekpunt. De BVL detecteert noden en aarzelt niet er zelf mee aan de slag te gaan. Zo gaven we het Provinciale Bibliotheeksysteem samen met de provincie vorm en verkregen we dat de hardware van de zelf-uitleensystemen gesubsidieerd werd

Welke ambities willen jullie nog graag verwezenlijken?

Bibliotheken zijn relevanter dan ooit, de noden vanuit het veld groeien en de roep om samenwerkingsverbanden wordt steeds groter. De BVL blijft haar klankbordrol vervullen en nodigt geregeld collega’s uit om goede praktijkvoorbeelden toe te lichten. Onze ambitie blijft om snel in te spelen op de actualiteit, veranderingen en beleidsmatige beslissingen.

Hoe meet je de impact van jullie werk?

Alle bibliotheken van Limburg zijn lid van de BVL, dat blijft uiteraard een streefdoel. Net als de grote aanwezigheidsaantallen op de samenkomsten en themadagen. Wat er daarna met de informatie gebeurt in de bibliotheken, dat is de reële impact. Het buddysysteem en het netwerk onderling werken dan ook prima om daarover op de hoogte te blijven.

Welke tendensen merken jullie op?

Bibliotheken doen steeds meer met steeds minder. De relevantie van openbare bibliotheken wordt groter. Het aanbod, zowel fysiek, digitaal als in dienstverlening, breidt fors uit en er is een evolutie merkbaar van de bibliotheek als bindmiddel in de lokale sociale context. Daartegenover staat het loslaten van de geoormerkte middelen. Heel wat besturen, en dus ook bibliotheken, staan voor grote financiële uitdagingen. De nieuwe gemeentelijke fusies zijn daar niet altijd een oplossing voor, eerder integendeel. Dat Vlaanderen voor de toegang tot subsidies voor regionale samenwerkingsverbanden de provincie Limburg als één grote regio bestempeld heeft, maakt deze problematiek nog nijpender. Neem daar nog de digitale kloof bij, die is groter dan ooit. De verregaande digitalisering zorgt voor exclusie, ook hierin nemen de Limburgse bibliotheken een verbindende rol op, mede door de BVL. De ondersteuning van de uitbouw van lokale digipunten, via verschillende themadagen in Lanaken en Lummen, is daar een mooi voorbeeld van.

Wat kunnen jullie de informatiesector nog bijbrengen?

De BVL staat dicht bij de mensen: geen eenrichtingsverkeer vanop afstand, maar menselijke gezichten, duidelijke aanspreekpunten en interactie. Dat vertalen we naar onze bibliotheekwerkingen. We zorgen dat elke bibliotheek mee is en dat elke medewerker dat menselijke en sociale uitdraagt, en op die manier dicht bij de burger staat.

En andersom, wat kunnen jullie nog leren van de informatiesector?

Bibliotheken kijken kritisch, maar ook met open blik naar informatiebronnen en dus ook naar artificiële intelligentie (AI). We denken na hoe we nieuwe digitale technieken deskundig kunnen overbrengen naar onze leden. Zo was het vierde overleg van 2023 gewijd aan de toepassing van nieuwe technologieën in het dagelijkse leven.

Met welke issues zijn jullie bezig?

Zonder specifieke bibliotheekwetgeving of wettelijk kader lijkt de rol van de bibliotheek soms eindeloos. Dat geeft kansen, maar zorgt ook voor uitdagingen en spanningen. We zijn een (derde) plek voor onze bezoekers, maar moeten dat nog steeds beargumenteren om een relevante plaats op te nemen in de lokale dienstverlening. Zonder vastgesteld personeelskader waken we over de professionaliteit. Bibliotheken werken graag en veel samen met vrijwilligers, maar ook dat brengt de nodige uitdagingen met zich mee.

Hoe hebben jullie de sector (en de eigen organisatie) zien evolueren?

De bibliotheek is al lang niet meer ‘de boekerij’, enkel bestemd om uit te lenen of materiaal ter beschikking te stellen dat alleen ter plaatse geraadpleegd kan worden. In een eerste veranderingsgolf werd het aanbod uitgebreid met audiovisuele materialen (video, cd en later dvd). Een tweede grote omschakeling volgde met de intrede van de digitalisering. Bibliotheken boden als eerste publiekscomputers aan. Ook de interne werkprocessen volgden met als eerste resultaat een digitale catalogus. De inname en uitleen van materialen volgde. Weg met de stempels, welkom Vubis. De ommezwaai ging door met zelfscanbalies en online accounts. De BVL heeft hier samen met de provincie het voortouw genomen om al deze evoluties snel door te voeren waardoor een groot deel van Limburg ook als eerste de migratie naar het eengemaakt bibliotheeksysteem (EBS) kon maken.

Besluit

Als BVL spelen we steeds in, en reageren we op de realiteit binnen de sector. In alle ontwikkelingen, veranderingen en uitdagingen zorgt de BVL ervoor dat we dat met vereende krachten kunnen aanpakken. Van expertisedeling, over samen brainstormen, tot zinvolle voorstellen en realisaties. Nieuwe bibliothecarissen kunnen op die manier ook sneller groeien doordat ze regelmatig contact hebben met collegabibliothecarissen en samen een aantal stappen kunnen zetten. Kortom, de BVL is een sterk verhaal dat we samen met alle Limburgse bibliotheken schrijven, een verhaal waar we trots op zijn!