Afgelopen oktober werd de Bibliotheek Helmond-Peel verkozen tot beste bibliotheek van Nederland. De jury vindt dat er een professioneel en toegewijd team staat, dat de collectie er goed uitziet, dat de samenwerking met de Poolse gemeenschap indrukwekkend is en dat het concept de Bibliotheek op school erg succesvol is.

Wanneer is Bibliotheek Helmond-Peel opgericht?

Bibliotheek Deurne begon in 1926 als Rooms-Katholieke Bibliotheek, zoals veel bibliotheken in Brabant, en werd in 1958 bij notariële akte de Stichting Rooms-Katholieke Openbare Leeszaal en Bibliotheek. Enkele ongehuwde zusters, die buren waren, verzorgden de uitleen van de donkerrood of geel gekafte boeken die in de twee voorkamers stonden.

Wat is jullie opdracht en hoe vullen jullie die in?

De Bibliotheek Helmond-Peel werkt aan een goede (digi-) taal- en leesvaardigheid van alle inwoners in de Peelregio. We zijn werkzaam in de gemeenten Deurne, Helmond, Asten en Someren. We bieden een verbindende plek waar mensen kennis kunnen vergaren en delen, waardoor ze kunnen (blijven) meedoen in de maatschappij. Om die missie waar te maken, verzorgen we veel activiteiten en cursussen, gaan we in gesprek met community’s en werken we samen met relevante partners. We proberen steeds meer communitygedreven te werken, wat wil zeggen dat we proberen aan te sluiten bij de wensen van de mensen om ons heen.

Wat hebben jullie al kunnen verwezenlijken?

Onze bibliotheek in Deurne is gevestigd in een multifunctioneel gebouw, wat de mogelijkheden tijdens samenwerkingen met andere organisaties vereenvoudigt. Daarnaast hebben we nu ook meer ruimte tot onze beschikking voor onder andere de collectie, activiteiten, cursussen en studie- en werkplekken. Er is een forse stijging zichtbaar wat nieuwe leden en uitleningen betreft, onder andere door een actieve samenwerking met de Deurnese scholen.

Alle scholen in Deurne hebben een Bibliotheek op school. Op scholen met een Bibliotheek op school werken we met abonnementen (goud, zilver en brons) en alle scholen in Deurne hebben een gouden abonnement (het meest uitgebreide pakket). Waar voorheen de samenwerking vooral bestond uit de basisdienstverlening (de Bibliotheek op school) en losse activiteiten, werken we nu op een structurele en planmatige manier met de scholen aan leesbevordering, aan de hand van de zeven bouwstenen van de Bibliotheek op school. Op die manier kunnen we de scholen optimaal ondersteunen op het gebied van leesplezier en leesmotivatie, digitale vaardigheden en cultureel bewustzijn. Daarnaast bieden we professionalisering aan leerkrachten en handvatten voor het betrekken van ouders. We hebben vijftien leesmediacoaches in dienst die de verschillende (basis)scholen verdeeld hebben en op die manier leerkrachten en directies helpen en ondersteunen bij het maken van de juiste keuzes op het gebied van het ontwikkelen van leesplezier en (digitale) geletterdheid van kinderen.

We zijn meer community-gedreven gaan werken, wat geleid heeft tot mooie activiteiten met de Poolse gemeenschap en een manga-community.

We participeren in het project Van Alle Talen Thuis, een project om taalontwikkeling bij anderstalige kinderen te stimuleren door in de taal van het hart te lezen, te leren en te spreken. Dat doen we door een uitgebreide meertalige collectie van 2000 boeken én bijbehorende programmering.

Welke ambities willen jullie nog graag verwezenlijken?

We zouden graag zien dat:

• het concept BoekStart in de kinderopvang uitgerold wordt in de gemeente Deurne;
• elk kind lid is van de bibliotheek en dat elke school in onze vier gemeenten een Bibliotheek op school heeft met een gouden abonnement, om zo de taalontwikkeling te stimuleren;
• er meer jongeren lid blijven van de bibliotheek vanaf hun achttiende (tot achttien jaar zijn jongeren gratis lid van de bibliotheek);
• het percentage laaggeletterden in onze gemeenten afneemt;
• meer mensen de weg naar de bibliotheek weten te vinden.

Hoe meet je de impact van jullie werk?

We hanteren vragenlijsten bij onze cursussen om met enkele korte vragen te horen hoe deelnemers deze ervaren hebben. Het afgelopen jaar hebben twee community librarians in ons team de training Sturen op impact gevolgd. Zij hebben een plan opgesteld om onze impact beter te meten met een Theory of Change. In scholen meten we onze impact via de monitor primair onderwijs.

Welke tendensen merken jullie op als bibliotheek?

We zien dat veel (oudere) mensen een beetje verdwalen in de digitale wereld. Veel banken en andere organisaties hebben geen baliefunctie meer, alles moet digitaal geregeld worden. Dat is voor sommige mensen te moeilijk. Wij helpen deze mensen op weg, we verwijzen ze door of ze kunnen een cursus bij ons volgen om het zelf te leren. Bibliotheken worden als laagdrempelig en betrouwbaar ervaren.

Daarnaast neemt het leesplezier van kinderen af en daardoor wordt ook de leesvaardigheid minder. Als kinderen meer leeskilometers maken, stijgt de vaardigheid in het lezen, wat weer een positief effect kan hebben op het leesplezier. Ten slotte worden bibliotheken maatschappelijk steeds relevanter en belangrijker.

Wat kunnen jullie de informatiesector nog bijbrengen?

Het is belangrijk om een loketfunctie te behouden. De menselijke maat en persoonlijk contact zijn belangrijk. Je kunt niet bijna elk contact digitaliseren en alle vragen laten beantwoorden door een chatbot.

En andersom, wat kunnen jullie nog leren van de informatiesector?

Meer datagedreven werken. Ook in de bibliotheeksector is er aandacht voor het meten van prestaties. Het is belangrijk om ons verhaal te ondersteunen met feiten en cijfers. Daarnaast is het laten zien van onze maatschappelijke impact ook steeds belangrijker.

Met welke issues zijn jullie/houdt de sector zich bezig?

Een belangrijk punt is de lagere leesvaardigheid van kinderen. Daarnaast zijn het digitaal vaardiger maken van inwoners en het terugdringen van laaggeletterdheid ook belangrijke issues.

Hoe hebben jullie de sector (en de eigen organisatie) zien evolueren?

Een bibliotheek is tegenwoordig meer dan een gebouw vol boeken. Het is een plek waar mensen elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten, waar ze cursussen kunnen volgen en vragen stellen. We zoeken steeds meer de verbinding met allerlei maatschappelijke partners. De afgelopen jaren was er een omslag van een uitleenbibliotheek naar een brede, educatieve en maatschappelijke bibliotheek. Veel bibliotheken zijn een huiskamer in het centrum van de stad of het dorp waarin ze staan. We willen als bibliotheeksector graag van vier miljoen leden naar acht miljoen verbonden gebruikers gaan.