Wanneer werd Archief Zaventem opgericht?
Een eerste handgeschreven inventaris werd opgemaakt door Jan Lodewijk De Ceuster: Inhoudtafel of beknopten inhoud der oude oorkonden der gemeente Saventhem. Deze inventaris bevindt zich nog in het gemeentearchief. Een groot deel van de door hem beschreven stukken hebben betrekking op het ancien régime en werden overgedragen aan het Rijksarchief. De man in kwestie is van een bijzondere betekenis geweest voor de geschiedenis van Zaventem. Als eerste gemeentearchivaris was hij tevens onderwijzer en schrijver van diverse bijdragen met betrekking tot historische aspecten van de gemeente Zaventem. Daarnaast hield hij tijdens de Eerste Wereldoorlog een dagboek bij, dat eveneens in ons bezit is. Zaventem was op dat moment nog een afzonderlijke gemeente. In 1977 fusioneerden vier gemeenten: Nossegem, Sint-Stevens-Woluwe, Sterrebeek en Zaventem. Het archief werd tot dan geklasseerd volgens de Nationale Decimale Classificatie (NDC), hetgeen gepromoot werd door de Vereniging van Belgische Steden en Gemeenten (VBSG). Nadien raakte deze classificatie deels in onbruik. In de jaren 1980 werden de archieven gecentraliseerd in één depot in Sint-Stevens-Woluwe. De archieven van de deelgemeenten, die zich toen nog in de vroegere gemeentehuizen bevonden, werden overgebracht. In deze periode werd ook een voltijds archivaris aangesteld om het archief te beheren. Eind 2022 kregen de archieven een nieuwe bestemming in het gemeentehuis in de Vijverstraat in Zaventem.
Wat is jullie opdracht en hoe vullen jullie die in?
De archiefdienst is een klein team van twee personen. Veerle Vanderschelde werkt halftijds voor het archief en Patrick Van den Nieuwenhof drie vijfde. Onze opdracht kent drie pijlers:
- Het verzorgen van de interne dienstverlening: we ondersteunen mee de gemeentelijke informatiehuishouding, inventariseren archief, scannen essentiële documenten en doen opzoekingen voor andere diensten.
- Externe dienstverlening: de archiefdienst krijgt flink wat vragen van burgers: genealogische vragen, bij uitbreiding verzoeken in het kader van erfeniskwesties en opzoekingen voor bouwkundige noden.
- Publiekswerking: tot voor kort was het archief een eerder afgesloten dienst. Sinds enkele jaren ontwikkelen we een publiekswerking in de vorm van presentaties, historische wandelingen en deelname aan Erfgoeddag en Open Monumentendag. Daarnaast is er een bedrijvige genealogie-werkgroep actief.
Wat hebben jullie al kunnen verwezenlijken?
Het archief en de dienst waren in het verleden een eiland in de gemeentelijke organisatiestructuur. De archiefdienst als onderdeel van de afdeling interne zaken onderhoudt vandaag de dag goede contacten met andere diensten. De zichtbaarheid is sterk toegenomen. Diensten die vroeger het archief nauwelijks kenden, komen nu regelmatig bij ons aankloppen voor opzoekingen. Op basis van ‘oude’ archieven creëren we vandaag nieuwe inzichten voor de toekomst.
Welke ambities willen jullie als team nog graag verwezenlijken?
De komende jaren zetten we in op de verdere ontwikkeling van het archief als een open huis voor gemeentelijke diensten en de bevolking. Het archief ziet zichzelf als een verbindende actor in de gemeente, door burgers samen te brengen rond historische thema’s met respect voor de eigenheid van de deelgemeenten. Een voorbeeld hiervan is een recent opgestart project met de woonzorgcentra met betrekking tot ‘commerce’ (cafés en winkels) in Zaventem.
