Kennisdeling en taalstimulans behoren ontegensprekelijk tot de kerntaken van een bibliotheek. In 2023 besloot Openbare Bibliotheek Kortrijk daarom nog meer in te zetten op leesbevordering voor de allerjongsten. Taal- en leesvaardigheden vanaf de babytijd stimuleren, levert immers veel voordelen op: van een goed ontwikkelde woordenschat en betere leesvaardigheden tot empathieontwikkeling en het leren kennen van de wereld.

Op jonge leeftijd luidop voorgelezen worden, zorgt er bovendien voor dat kinderen gemakkelijker hun aandacht leren te vestigen op iets, geeft een verhoogd gevoel van veiligheid en zelfwaarde en zorgt voor de zin om zelf te lezen, het geschreven woord te beheersen en naar school te gaan (Erasmus+-project Open the door for reading, 2019). Tal van redenen dus om ook de jongste Kortrijkzanen mee op de leestrein te krijgen.

Inzet op jonge kinderen

Met Boekenbeertjes zet de bibliotheek in op meerdere domeinen: taalstimulans en sociale integratie via voorleesuurtjes en activiteiten. Naast ouders richt ze zich ook tot leerkrachten en kinderverzorgers door leespakketten voor kinderdagverblijven en kleuterklassen te verstrekken. De bibliotheek stelt al jarenlang leeskoffers samen voor 34 kinderdagverblijven. In die boxen zit een amalgaam van stevige boekjes die viermaandelijks roteren. De koffers zijn nodig om leesvoer tot bij baby’s en peuters te krijgen, want met deze doelgroep de boer opgaan is geen evidentie.

Toch komt een handvol kinderdagverblijven op vaste basis langs in de centrale bibliotheek met de ‘kiddy bus’. Op die manier komen de peuters in contact met boeken en maken ze kennis met de bibliotheek. Tijdens het bezoek trekken medewerkers steeds tijd uit voor een voorleesmoment met grote nadruk op interactief voorlezen. Het vraagt meer dan tekst alleen om de kindjes te betrekken en hun focus te behouden.

Voorleesmomenten zijn er niet enkel voor kinderdagverblijven. Elke woensdagnamiddag tussen 16.00 en 17.00 uur zijn baby’s en peuters welkom in de bibliotheek om mee te luisteren en te kijken naar de verhalen die de voorleesvrijwilligers brengen. Zo krijgen ze taalstimulans tussen de fruitpap en het avondflesje in en leren ouders hoe ze verhaaltjes sprekend kunnen brengen.

De aanpak hier verschilt van de voorleesuurtjes voor kleuters op zaterdag: kiezen voor een gemakkelijkere inhoud, meer interactie, stevig materiaal en een aanbod van meerdere korte verhalen is cruciaal. De voorleesvrijwilligers voor kleuters lezen niet voor aan de baby’s en peuters en omgekeerd, ook hierin merk je het verschil in doelgroep.

Samen sterk

Dit verhaal brengt de bibliotheek niet alleen. Het Huis van het Kind stond mee aan de wieg van het project en zorgde mee voor een brede gedragenheid en inclusieve werking. Hun ontmoetingsmomenten met ouders van kinderen van 0 tot 3 jaar vinden regelmatig plaats op de kinderafdeling van de bibliotheek. Niet enkel financieel draagt het Huis van het Kind bij aan het project, het helpt ook bij de communicatie en actieve promotie van de activiteiten. Dankzij een sterk partnerschap leren bibliotheekbezoekers het Huis van het Kind kennen en worden jonge ouders richting bibliotheek getrokken.

Samenwerkingen met lokale musea, zoals Texture en binnenkort ook Abby, zorgen voor een verdere culturele kruisbestuiving. Voorleesuurtjes in het thema van een specifieke expo kunnen in de eerste plaats taalverwerving en fantasie, maar op termijn ook een bezoek aan de bibliotheek stimuleren. Andere lokale initiatieven, zoals een speelnamiddag in de Kortrijkse Deelfabriek of een opendeurdag van het Huis van het Kind, grijpt de bibliotheek aan om de voorleesmicrobe verder te verspreiden.

Breder getrokken

Naast de reguliere voorleesmomenten organiseert de bibliotheek taalstimulerende activiteiten en bredere muzische workshops, zowel in de vrije tijd als in samenwerking met kinderdagverblijven. Dat gaat van prentenboekendansen tijdens de Voorleesweek tot muzikale ontdekkingen bij de ouders op schoot tijdens de Week van de Opvoeding.

Door te kiezen voor vrije inloop, bied je ouders de kans om langs te komen wanneer het hun past en neem je drempels weg. Je peuter zal maar net een uur langer dutten op de dag waarop je je hebt ingeschreven voor die leuke workshop samen. Dankzij de vrije inloop krijgt ook een oma op wandel met haar kleinkind of een nieuwkomer die tegen taalbarrières botst en de weg naar het activiteitenaanbod niet vindt de opportuniteit om deel te nemen. Ook zij kunnen last minute aansluiten en vertrekken wanneer hun kleintje er genoeg van heeft.

Bij Letterstart krijgen kinderen in de maand waarin ze zes jaar worden een persoonlijk verjaardagskaartje in de brievenbus. Dat kunnen ze komen inruilen voor een technisch leesboekje op startniveau. Het concept van Letterstart trekt de bibliotheek sinds 2024 verder door naar Boekenbeertjes. Elke eenjarige in Groot-Kortrijk krijgt een kaartje in de bus dat ingeruild kan worden voor een peuterboek naar keuze: een schuifboek uit de Kiekeboe-reeks of een aanwijsboek met (lid)woorden bij.

Zo trekt de bibliotheek ouders binnen en zorgt ze voor leesmateriaal in huis. Buurtbibliotheken spelen hierin een belangrijke rol. Elke vestiging heeft een ruime collectie aan kinder- en jeugdboeken zodat ook jonge gezinnen, die vaak kampen met een gebrek aan tijd, snel een nieuwe leesvoorraad in huis kunnen halen. Ook bij de plaatselijke bibliothecaris kunnen ouders terecht om de verjaardagskaart in te wisselen voor een leuk boek.

Met dank aan de vrijwilligers

Aandacht voor de jongsten staat in de bredere werking steeds meer centraal. Naast de voorleesuurtjes en taalstimulerende activiteiten blijken #biblabo mini (workshops voor peuters en kleuters) en de uitrol van Leesjury-start in kleuterklassen via Iedereen Leest ook succesvol.

Tot slot is een sterke vrijwilligerswerking een groot pluspunt in dit verhaal. De voorleesvrijwilligers staan met enthousiasme paraat op woensdagnamiddag of zaterdagvoormiddag en trekken tijdens de Voorleesweek richting kinderdagverblijven of andere locaties om voor te lezen. De volgende stap is een verdere uitbreiding van het aanbod naar buurten toe, om in meerdere filialen voorleesuurtjes mogelijk te maken en nog meer kindjes talig te stimuleren.