Eind 2022 lanceerde OpenAI zijn AI-chatbox ChatGPT. Een AI-revolutie veroverde op zelden geziene wijze de wereld en drong ondertussen door tot alle gelederen van de maatschappij. Ook bibliotheken, leercentra, archieven en documentatiecentra willen de AI-trein niet missen en zijn anno 2024 ijverig op zoek naar invalshoeken en werkmethodes om deze veelbelovende technologie in te schakelen in hun werking. Maar hoe? De infodag AI voor informatieprofessionals op 7 mei trok alvast de eerste krijtlijnen. In zeven infosessies kregen de aanwezigen een algemeen beeld van het huidige AI-landschap mee, aangevuld met enkele best practices.

Fien Spriet (HOGENT) mocht de spits afbijten door de aanwezigen een definitie van AI voor te schotelen. AI definiëren blijkt verrassend moeilijk te zijn. Artificieel, ja, dat is gemakkelijk. Maar het concept ‘intelligentie’ definiëren is een complexe kwestie en werd daarom breed geïnterpreteerd als de notie ‘zelfstandig leren’. Zo komen we op de volgende werkbare definitie uit: ‘AI is een computersysteem dat zelfstandig leert en geheel autonoom beslissingen kan nemen en uitvoeren.’ De AI-definitie blijkt in de praktijk vooral erg handig om te bepalen of een bepaalde software al dan niet van AI gebruikmaakt.

In het tweede deel van de ochtend werd dieper ingegaan op het wetgevend kader rond AI. Het scheppen van een wetgevend kader is per definitie een achterhoedegevecht, maar het mag gezegd worden: Europa speelt in deze kwestie erg kort op de bal. Ik onthoud dat de EU zich op de borst mag kloppen dat ze als eerste ter wereld over een uitgebreid wettelijk kader beschikt voor de baanbrekende AI-technologie.

De namiddagsessies waren praktischer van aard. Stefaan Gruyaert lichtte de werking van de Vlaamse AI-academie (VAIA) toe. De VAIA is een platform dat allerhande opleidingen aanbiedt rond AI. Momenteel is het gebrek aan kennis het grootste struikelblok bij het implementeren van AI. Daar wil de VAIA iets aan doen, door dankzij een netwerk van docenten en experten opleidingen aan te bieden voor mensen die zelf aan de slag willen gaan met AI. Wat ons naadloos bij het boek Zelf aan de slag met AI bracht.

Christophe Benoit (Erasmushogeschool Brussel) legt momenteel de laatste hand aan zijn boek Zelf aan de slag met AI, dat in het najaar van 2024 zal verschijnen bij Borgerhoff & Lamberigts. Zijn centrale boodschap is dat AI over enkele jaren door iedereen dagelijks gebruikt zal worden, net zoals we nu allemaal dagelijks gebruikmaken van het internet. We kunnen het correct inzetten van AI dus maar beter snel goed in de vingers krijgen. Heel belangrijk bij het gebruik van AI is het schrijven van de juiste prompts en dat is nog niet zo eenvoudig. Tips nodig om goed te leren prompten? Vraag het eens aan ChatGPT. Of aan Nele Pauwels van de Universiteit Gent (UGent).

Aan de hand van een AI-gegenereerde metafoor van een boswandeling, gaf Nele Pauwels meer duiding bij onze eigen individuele positie tegenover AI. Ook kregen we enkele tips mee om zelf met prompts aan de slag te gaan. Sofie Vandroemme (HOGENT) concretiseerde deze tips met een heus model om sterke prompts te genereren: het koffiemodel. Omdat een google search van dit model je een koffiemolen zal willen aansmeren, vat ik het hier even samen: Klaar en duidelijk, Omschrijf en geef context, Focus op wat je doel is, Finetune het gewenste antwoord, Itereer en herhaal je vraag op een andere manier, Evalueer de output.

De dag werd afgesloten door Hannes Lowagie van KBR. Hannes bracht drie best practices mee over hoe KBR AI vandaag inzet in de werking. Zo zet KBR AI in bij het catalogiseren van oude kranten, om door duizenden scans te ploeteren en daarbij de voorpagina’s te detecteren. Daarnaast loopt er een project om handgeschreven brieven van kunstschilder François-Joseph Navez te analyseren met Transkribus. Ook wordt AI ingezet bij retrocatalografie, waarbij een coverfoto van ongecatalogiseerde boeken opgeladen wordt om AI vervolgens de titel, de auteur, het publicatiejaar en dergelijke te laten bepalen.

De infodag was de eerste stap in een reeks vormingen rond AI voor informatieprofessionals. De infodag beantwoordde enkele prangende vragen, maar prikkelde vooral de nieuwsgierigheid naar de vervolgsessies. Nu rest er uiteraard echter nog één vraag: werd deze tekst geschreven met behulp van AI? Het antwoord: nee. Echt, geen letter. Soms kan de mens het nog prima alleen af.