Van 8 tot 10 april vond in Lissabon het gemeenschappelijke congres van EBLIDA, PL2030 en NAPLE Forum plaats. De toekomstvisie voor bibliotheken en de vaardigheden die bibliotheekmedewerkers hiervoor nodig hebben, vormden het centrale thema van het congres.

EBLIDA blikte in de presentatie van het jaarverslag terug op de opstart van E-PANEMA, een portaal dat dient om partners samen te brengen voor EU-gefinancierde bibliotheekprojecten met een focus op de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s). Tegelijkertijd werd er vooruitgekeken met drie lopende Europese projectaanvragen en een deels nieuw samengesteld bestuur. Ton van Vlimmeren overhandigde in het nationaal archief van Portugal, Torre do Tombo, op symbolische wijze de voorzittershamer aan Erna Winters. Erna is directeur-bestuurder van de bibliotheek in Kennemerwaard en start op 1 september als netwerkmanager bij de KB, de nationale bibliotheek van Nederland. Als nieuwe voorzitter van EBLIDA trapte Erna het congresprogramma af met een overeenkomst voor een nauwere inhoudelijke samenwerking met het innovatieve samenwerkingsverband voor bibliotheken OCLC

Ontelbare toekomstbeelden

Voormalig directeur van Aarhus in Denemarken, Rolf Hapel, sprak in zijn keynote over onze hypercomplexe samenleving en de vele toekomstvisies voor de bibliotheek. In de strijd om aandacht in deze digitale wereld is het belangrijk dat de bibliotheek een menselijk gezicht heeft. Als medewerkers moeten we gebruikers aanmoedigen om in interactie te gaan. Maar we moeten ook naar buiten gaan en met niet-gebruikers praten, deel uitmaken van gemeenschapsactiviteiten en te weten komen wat mensen denken en doen. Daarin schuilt volgens Rolf een grote kracht voor bibliotheken.

De publieke sector verkeert volgens Rolf Hapel in een permanente staat van crisis. Er zijn fysieke plaatsen nodig, derde plekken, die een impact hebben op de levenskwaliteit van burgers. We zouden als sector nog beter moeten worden in onszelf aanprijzen en in het aangaan van partnerschappen. Samenwerken kan immers gratis en als de missie van de organisatie matcht met die van de bibliotheek, dan kunnen partners het bibliotheekprogramma helpen invullen. Ook bezoekers zijn menselijk kapitaal voor de bibliotheekwerking. Door naast een traditionele werking een open ruimte te creëren die op verschillende manieren ingevuld kan worden, kunnen we burgers een plek geven voor hun eigen invulling.

Rolf benadrukt het belang van een soort van speelsheid in de bibliotheek. Hij pleit voor het creëren van sociale ruimtes in de bibliotheek (ruimte voor ouders met buggy’s, naaiclub, kindertheater, studeerplek, enzovoort). De bibliotheek kan evenzeer een democratisch laboratorium zijn of een aanjager van duurzaamheidsinitiatieven. Of een inspirator voor een betekenisvol leven. Er is niet één toekomstbeeld voor de bibliotheek, er zijn er ontelbaar veel.

Opleiding

In een panelgesprek gingen Jannie van Vugt (VOB), Andrew Cranfield (Helsingor bibliotheek) en academisch bibliotheekmedewerker Daniel Gonçalves in gesprek over opleidingen voor de sector. In Nederland werkt de VOB (de Nederlandse Vereniging Openbare Bibliotheken) aan het opvullen van een leemte in het opleidingsaanbod. Ze werken een nieuw curriculum uit voor het vormen van bibliotheekmedewerkers met een breed profiel. Andrew Cranfield verwees dan weer naar de grote bibliotheekschool in Denemarken die intussen niet meer bestaat. Wat volgens hem geen probleem hoeft te zijn als medewerkers vanuit verschillende expertisegebieden aangetrokken worden en in de bibliotheek verder gevormd worden. Dat omdat er vandaag de dag een brede set van skills nodig is. Hij benadrukt de nood aan de capaciteit om innovatief en creatief te zijn.

Het congres was verder opgebouwd met verschillende interessante workshops die tal van onderwerpen verder uitdiepten. Zoals de nodige vaardigheden in een digitaal tijdperk, aanwervingsprocedures en digitale geletterdheid. Dit jaarlijks terugkerend congres zal een volgende editie hebben in het voorjaar van 2025.