Na een rijkgevulde carrière van meer dan 40 jaar aan de VUB, waarvan 32 jaar binnen de Universiteitsbibliotheek, zwaait Patrick op 30 april af als hoofdbibliothecaris aan de VUB. In 1992 startte hij in de Universiteitsbibliotheek, na eerder al als assistent bij de Dienst Hydrologie aan de VUB gewerkt te hebben. Als informatiespecialist was hij initieel verantwoordelijk voor alle online zoekopdrachten in wetenschappelijke bibliografische databanken in de afdeling Informatie en Documentatie. Patrick deed voor de VUB werkelijk alle opzoekingen in die gegevensbanken: er was op dat ogenblik maar één toegang voor de hele universiteit. Naast zijn werk in de bibliotheek was Patrick ook bezig met academisch onderzoek: in 1998 behaalde hij zijn doctoraat in de wetenschappen. Hij was eveneens actief betrokken bij de organisatie van de internationale trainingscursussen MIST, KNOW-HOW en STIMULATE. Met de opkomst van de toegang tot elektronische tijdschriften en gegevensbanken verschoof zijn takenpakket naar meer beleidsondersteunend werk. Patrick heeft die elektronische revolutie van nabij meegemaakt en ten volle omarmd en ondersteund.
In 2003 werd hij aangesteld als ad-interimhoofdbibliothecaris, om uiteindelijk in december 2005 hoofdbibliothecaris te worden. Hij speelde onder meer een cruciale rol bij de totstandkoming van het project voor het gezamenlijke leercentrum met zusteruniversiteit ULB. Dit Learning and Innovation Center is nu in volle opbouw en zal onder meer de collectie wetenschappen en ingenieurswetenschappen van beide universiteiten huisvesten.
Als hoofdbibliothecaris zorgde hij voor een aangename werksfeer en stimuleerde hij een cultuur van samenwerking en inspraak. Patricks engagement beperkte zich echter niet tot binnen de muren van de Universiteitsbibliotheek: hij was actief in verschillende werkgroepen en organen van de VVBAD en nam uiteindelijk gedurende 9 jaar ook het voorzitterschap op. Daarnaast lagen ook de opleidingsmogelijkheden binnen de informatiesector hem nauw aan het hart: zo was hij van 2005 tot 2016 gastdocent aan de UAntwerpen voor het opleidingsonderdeel ‘Managementtechnieken in de Documentaire Informatie’ in de opleiding Informatie- en Bibliotheekwetenschap (IBW).
Patrick kennende zal het echter een tijdje duren alvorens hij effectief afscheid neemt van de bibliotheekwereld. Zijn recent opgenomen engagement voor de bibliotheek bij Volkssterrenwacht Urania (Hove) is daar een uitstekend bewijs van.
Bram De Meuter en Stefaan Renard, VUB
Patrick Vanouplines, een monument voor de VVBAD
Met het afscheid van Patrick verdwijnt zowat de laatste van zijn generatiegenoten uit het academische landschap. Opvallend in zijn meer dan 30 jaar ervaring in de bibliotheek van de VUB (waarvan ruim 21 jaar als hoofdbibliothecaris) is zijn blik naar buiten en zijn gedrevenheid tot samenwerking.
Al in 2002 trad hij toe tot het bestuur van de sectie Wetenschappelijke en Documentaire Informatie (WDI) om meteen in de Raad van Bestuur (RvB) van de VVBAD afgevaardigd te worden. In de daaropvolgende jaren groeide hij door tot voorzitter van WDI, maar ook in de RvB nam hij verantwoordelijkheid op. Eerst als ondervoorzitter (2010-2013) en later maar liefst 9 jaar als voorzitter (2014-2023). Daarnaast was hij actief lid of voorzitter van diverse andere groepen. We noemen er maar een paar: het Overleg Wetenschappelijke Bibliotheken (OWB) (en zijn voorloper het Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijk Bibliotheekwerk - VOWB), de werkgroep Ger Schmookprijs, de werkgroep deontologische codes, de werkgroep rond memoranda van de vereniging en nog veel meer.
Dat onderwijs en professionalisering van de sector hem nauw aan het hart lagen, mag blijken uit zijn gastdocentschap aan het postgraduaat Informatie- en bibliotheekwetenschap (IBW-UAntwerpen), maar ook uit zijn voorzitterschap van Cocobi (Coördinatiecommissie Bibliotheekopleidingen) en het door hem sterk gestimuleerde onderzoek dat de VVBAD deed naar de noden voor een specifieke bibliotheekopleiding in Vlaanderen.
Patrick was de afgelopen decennia dus niet alleen ‘incontournable’ op zijn eigen werkplek aan de VUB, maar zeker ook in de bredere bibliotheeksector van Vlaanderen door de vele engagementen die hij opnam.
Hij was daarbij altijd de bruggenbouwer die zocht naar wat collega’s bindt, eerder dan wat hen scheidt. Zijn gave om in een debat vooral te luisteren naar anderen en de verschillende invalshoeken van een probleem te bekijken, zonder zijn eigen visie te verloochenen, wordt door iedereen die met hem samenwerkte, zeer gewaardeerd. Toen de VVBAD in 2019 in zwaar weer terechtkwam door het wegvallen van de subsidies, was het dan ook een groot geluk dat dat onder zijn voorzitterschap was. Zijn aanpak bleek perfect om, samen met het coördinatieteam en het dagelijks bestuur, het schip van de VVBAD drijvende en op koers te houden. De financiële situatie noopte tot zware beslissingen, maar die ging hij niet uit de weg. Zijn empathisch vermogen zorgde er ook voor dat je je als collega in het dagelijks bestuur of als medewerker van het coördinatieteam altijd gesteund en gestimuleerd voelde.
Zijn vorming in de exacte wetenschappen zorgde voor een blijvend oog voor detail. Zo was hij in het VOWB en later steevast degene die kleine onvolkomenheden uit ontwerpverslagen wist te halen, zonder the big picture uit het oog te verliezen. Ook cijfers en statistiek waren echt zijn ding. We herinneren ons allemaal zijn gesmaakte en spitsvondige bijdragen over cijfers op enkele Informatie aan Zee-evenementen. Zijn bijdrage over de Wet van Benford blijft memorabel. Op Patrick kon je ook altijd rekenen: hij maakte steevast tijd voor je vragen, om teksten na te lezen en om op een onderbouwde manier zijn feedback te geven. Zelfs wanneer hij zelf een drukke agenda had, legde hij nooit vragen van anderen naast zich neer. Op hem zijn de eigenschappen minzaam en galant zeker van toepassing.
We zijn er zeker van dat we Patrick nog tegen zullen komen. “Once a librarian, always a librarian”…
Ann De Meulemeester, Stijn Meersseman, Inge Van Nieuwerburgh en Lieselot Verryckt