De Batterie is geen onbekende partner voor Openbare Bibliotheek Oostende. In 2015 realiseerden ze met OKAN-leerlingen het initiatief Lettergreep, waarbij de studenten op zoek gingen naar een stukje poëzie dat hen aansprak. Hierbij maakten ze een grafisch beeld. Het resultaat was een poëziebundel met de creaties van de leerlingen, en hun realisaties werden centraal in de bibliotheek tentoongesteld. Het initiatief werd positief onthaald en kon op heel wat belangstelling rekenen. Sinds januari 2023 komt de Batterie opnieuw langs in de bibliotheek en laat ze OKANleerlingen van Oostende kennismaken met de bibliotheek en met diverse kunstvormen. Het traject kadert binnen het project Label. We hadden een gesprek met grafisch kunstenaar Anne De Loof van de Batterie en met een aantal enthousiaste OKAN-leerlingen.

Wat betekent OKAN?

OKAN staat voor OnthaalKlassen voor Anderstalige Nieuwkomers. De leerlingen krijgen gedurende één jaar intensief Nederlandse taallessen. In een klas vind je leerlingen terug van uiteenlopende nationaliteiten. Hun leeftijd varieert van 12 tot 18 jaar. Aan het huidige project nemen twee scholen deel: OKAN: Oostende en OKAN aan Zee.

Inclusieve samenwerking op lange termijn

De bibliotheek en haar artistieke partner de Batterie engageren zich in een samenwerkingsverband over een periode van vijf jaar. Het traject Label maakt deel uit van het Plan Samenleven, een initiatief van de Vlaamse overheid waarmee Stad Oostende de diversiteit in de stad wil bevorderen. Jongeren van buitenlandse herkomst in contact brengen met cultuur is een van de actiepunten waarop Oostende inzet. Cultuur heeft het potentieel om sociale cohesie te vergroten, om mensen elkaar te leren kennen en om dialoog te bevorderen.

Label bestaat uit drie delen, het project loopt over drie jaar. In januari 2023 gingen de eerste klassen van start. De Batterie begeleidde de ateliers en wil op die manier jongeren helpen hun artistieke taal te vinden. Ze zien de samenwerking als een opportuniteit om verschillende werelden (de jongere, de school, de bibliotheek en haar bezoekers en de buurtbewoners rond de bibliotheek) via artistieke creaties met elkaar te verbinden en in dialoog te laten gaan. Anne De Loof en Frieke Verlé zijn allebei grafisch kunstenaar, Maaike Beuten is grafisch ontwerper en Eline Van Herreweghen maakt ook deel uit van het kunstzinnig gezelschap de Batterie. Het eindresultaat van de eerste ateliers was heel de maand april te bewonderen in een expo centraal in de bibliotheek.

‘Spoken word’

In het najaar gaan we met een andere groep jongeren aan de slag en zetten we in op podiumkunsten zoals spoken word and sound. Dat is een moderne vorm van voordracht en poëzie gecombineerd met klank en muziek. Hiervoor zullen we samenwerken met Nina Everaert alias Doornroosje, die bekend is in het milieu van spoken word en houdt van muziek maken en schrijven. Als eindresultaat zullen de OKAN-leerlingen een performance geven in de bibliotheek.

Ensorjaar

Het jaar 2024 zal in Oostende in het teken staan van kunstschilder James Ensor. Net als heel wat andere spelers zal ook de Batterie hieraan deelnemen.

Vanwaar de naam ‘Label’?

Anne De Loof legt uit: “In het traject onderzoekt de Batterie met twintig OKAN-leerlingen hoe vlug we anderen labelen. We hebben allemaal de neiging de ander een etiket op te plakken, zonder enige nuancering.

We dachten met hen na over hoe zij ‘hun’ stempel ervoeren en hoe zij zichzelf een gedifferentieerder en genuanceerder beeld zouden geven. De leerlingen stonden stil bij zichzelf en ontdekten de gelaagdheid van elk individu.”

Het zoeken naar een eigen beeldtaal maakt deel uit van het experiment

Zoals eerder vermeld, bestaat het project Label uit drie delen. Het eerste deel vond plaats van januari 2023 tot maart 2023. Het tweede deel van het traject speelt zich af van september tot november 2023. “Er komen tijdens het traject diverse disciplines aan bod”, vertelt Anne De Loof. “Het zoeken naar een eigen beeldtaal is een belangrijk deel van het experiment. De verbale taal is dikwijls een drempel voor de leerlingen en tijdens de ateliers ontdekken de jongeren ook andere talen om zich in uit te drukken. In de eerste ateliers laten we de jongeren daarom kennismaken met verschillende grafische en typografische technieken. Op die manier verbeelden ze hun verschillende labels. En van die technieken is het werken met lino’s. Lino’s kun je vergelijken met een grote stempel. Aan de hand van een mesje snij je delen van een tekening uit linoleum. De leerlingen drukken de lino’s vervolgens met een drukpers op grote vellen. Daarnaast gingen de leerlingen ook aan de slag met typografische tools. Ze maakten zelf letters en tekens.”

Impressies van een aantal leerlingen 

We treffen de leerlingen in de Forumzaal van de bibliotheek aan. Ze komen er wekelijks samen, over een periode van ongeveer drie maanden. Binnen het eerste traject van Label kregen ze als opdracht: ‘Wat betekent volwassen zijn? Hoe breng je dat in beeld?’ We nemen Heva, Nastia en Adil even apart om hun verhaal te doen en vragen hun hoe ze tegenover het project Label staan

Heva (18) is een Koerdisch meisje afkomstig uit Syrië. Zij woont al zeven maanden samen met haar grote zus in Oudenburg. De rest van het gezin woont nog in Syrië. Heel wat familieleden zijn slachtoffer geworden van de voorbije aardbevingen. Heva is blij dat ze naar school kan komen en deel kan nemen aan het project van de Batterie. Op die manier kan ze eventjes de ellende vergeten waar haar familie en vrienden door getroffen zijn. Hoewel het Koerdisch en het Nederlands hetzelfde alfabet delen, vindt ze het toch een moeilijke taal. Maar Heva is ambitieus en wil graag de opleiding volgen tot apotheekassistente.

Nastia (15) komt uit Oekraïne en is sinds het begin van de oorlog samen met het gezin naar Oostende gereisd – nu ruim een jaar geleden. Ze verblijven samen in een appartement. Ze is erg enthousiast over de leerkrachten en het project. Ze vindt de Nederlandse taal gemakkelijk om te leren. Ze krijgen acht uur les en er zijn regelmatig toetsen. ’s Avonds is ze ook nog een tweetal uur bezig met het aanleren van nieuwe woorden. Een minpuntje is het feit dat ze in de klas met heel uiteenlopende leeftijden samenzitten. Iemand van twaalf jaar of van achttien bevindt zich in een totaal andere leefwereld. In Oekraïne volgde ze acht jaar kunstacademie. Ze houdt van tekenen, schilderen met olieverf en werken met stift. Daarnaast bakt ze graag taarten. Ze vindt het jammer dat ze niet meer over een piano beschikt, want ze zou heel graag weer spelen.

Adil (13) spreekt Pasjtoe, wat een van de twee officiële talen is in Afghanistan. Hij woont samen met zijn ouders en jongere broer en zus in Oostende. Hij vindt het project super, omdat je altijd actief bezig bent met snijden, tekenen enzovoort, en vooral ook met het leren van de Nederlandse taal. Hij vindt het Nederlands niet zo moeilijk en kan zich al vlot uitdrukken. Hij komt soms eens lezen in de bibliotheek en vindt het een stimulerende omgeving. Hij vindt het jammer dat er geen professioneel cricketteam is, een populaire sport in Afghanistan. Later wil Adil naar de universiteit om de studie aan te vatten om advocaat te worden.