In het kader van haar digitale transformatie startte KBR, de Koninklijke Bibliotheek van België, in 2022 een eerste digitaliseringsproject in samenwerking met Google. Duizenden gedigitaliseerde documenten, een selectie uit het rijke Belgische culturele en historische erfgoed dat KBR bewaart, worden hierdoor vrij toegankelijk via Google Books (en natuurlijk ook via de eigen bibliotheekcatalogus). De samenwerking ging dit jaar van start.

Rechtenvrije boeken = brede toegang

In Europa digitaliseert Google enkel publicaties die tot het publieke domein behoren. Het gaat in de praktijk meestal om boeken die meer dan 125 jaar geleden gepubliceerd werden en waarop dus zeker geen exclusieve intellectuele eigendomsrechten meer rusten. Voor KBR is dat een ideale match: in haar digitaliseringsbeleid geeft de instelling ook, voor zover mogelijk, voorrang aan rechtenvrije corpora. Het doel is immers om zoveel mogelijk gedigitaliseerde fondsen online te brengen en deze aan een zo groot mogelijk publiek aan te bieden. Dankzij deze samenwerking met Google zullen heel wat belangrijke werken die tussen de zeventiende en negentiende eeuw verschenen zijn, online nog gemakkelijker vindbaar worden.

Unieke collecties

In een eerste fase omvat het corpus dat via Google Books beschikbaar gesteld wordt drie grote collecties:

• Een collectie van 25.000 boeken die in de zeventiende en achttiende eeuw gedrukt werden in Brussel. Het is de grootste verzameling oude en zeldzame boeken van de hoofdstad van de voormalige Zuidelijke Nederlanden, met bijzondere aandacht voor publicaties in het Frans, Nederlands, Spaans en Latijn. Deze collectie is uniek in de wereld.
• Een opmerkelijke collectie van bijna 7.000 brochures en folders van de tijd van de Brabantse Omwenteling (1789-1790), die op het einde van de achttiende eeuw woedde in onze gewesten, maar ook van de Verenigde Nederlandse Staten.
• 32.000 brochures, folders, catalogi, almanakken en andere efemere documenten in diverse talen die tijdens de negentiende eeuw in de hele wereld gedrukt werden. Ze gaan over uiteenlopende thema’s zoals kunst, poëzie, toneel, geschiedenis, politiek, geneeskunde, reizen, het dagelijkse leven, enzovoort.

De geselecteerde documenten worden gedigitaliseerd door de dienst Digitalisering van KBR, in het digitaliseringsatelier van de bibliotheek. De digitale versies worden vervolgens naar de datacentra van Google gestuurd. Daar worden ze verrijkt met data, waardoor de tekst doorzoekbaar en machineleesbaar wordt. Nadat dat proces voltooid is, worden de gedigitaliseerde versies beschikbaar gesteld via Google Books. De bibliotheek krijgt ook zelf een kopie van de verrijkte versie om de gedigitaliseerde stukken zo in haar eigen catalogus beschikbaar te stellen.

Waarom samenwerken?

KBR vindt het belangrijk om haar gedigitaliseerde collecties niet enkel via de eigen catalogus ter beschikking te stellen, maar ook vindbaar te maken via grote portalen. In het verleden werkten we zo al samen met Europeana. Via zulke platformen biedt de bibliotheek haar collecties aan een zo breed mogelijk publiek aan, waardoor meer mensen ze kunnen vinden en gebruiken. Google Books is een volgende logische stap.

Dankzij het partnerschap met Google krijgt de gebruiker een steeds ruimere toegang tot enkele bijzondere erfgoedcollecties van de bibliotheek. De inhoud van de boeken zal immers ook vindbaar zijn voor wie via een zoekmachine zoekt en de collecties van KBR nog niet kent. Dat vergroot de zichtbaarheid en de toegankelijkheid van de gedigitaliseerde collecties op het web. Ook onderzoekers varen er wel bij: de gedigitaliseerde documenten worden allemaal volledig doorzoekbaar. In de loop van 2022 zullen de eerste digitale documenten die het resultaat zijn van deze samenwerking beschikbaar zijn via de online catalogus van KBR en op het platform Google Books.