Boerke, geesteskind van illustrator Pieter De Poortere (° 1976), startte in 2001 als woordloze stopstrip in Knack Focus. De strip is een kruising tussen een traditionele tekenstijl en bijzonder cynische humor. Boerke is, in welke gedaante ook, in elke aflevering, de pineut. Met zijn zwarte snor en in stilte. Nu is er ook een tekenfilmreeks. Tussen eind maart en eind juni 2021 sloot die elke dag de avond van Canvas af. Per aflevering van twee minuten worden drie grappen geanimeerd.

Bedoeld voor (jong)volwassenen is de serie gebaseerd op zo’n tien stripalbums waaruit de meest geschikte gags geselecteerd werden. Boerke is een product van De Hofleveranciers in samenwerking met de Lierse animatiestudio Fabrique Fantastique. Flip Kowlier componeerde en speelde de muziek. De stemmen (gemompel) zijn van Jos Dom (Boerke), Maaike Cafmeyer (vrouwelijke rollen) en Han Coucke (mannelijke rollen). Alles gebeurt woordloos, net zoals in de strip.

Boerke doet het niet alleen in ons land goed. De strip wordt ook in Frankrijk uitgegeven, en ook daar is de animatiereeks te bekijken. Inmiddels is ze ruimer (internationaal) opgemerkt. META sprak met Simon Cornelis en Olivia Derie, twee jonge animatoren van Fabrique Fantastique in Lier.

Leent een woordloze strip zich gemakkelijk tot verfilming?

Simon Cornelis: Het feit dat Boerke niet spreekt en dat de verhalen daarop voorzien zijn, maakt het op zich wel gemakkelijker om die verhalen te verfilmen door middel van animatie. Animatie is in de eerste plaats een visueel medium en dat brengt met zich mee dat puur literaire zaken, zoals woordspelingen of zinsbouw, moeilijk te vertalen zijn naar animatie. Maar omdat bij Boerke de verhalen puur met het visuele verteld worden, leent de stripreeks zich beter tot een animatieverfilming dan een strip waarbij de tekst ook een groot deel uitmaakt van het verhaal.

Olivia Derie: We hebben gekozen uit zo’n zevenhonderd verhaaltjes. De lengte daarvan is niet steeds dezelfde, maar we mikten op een totale lengte per aflevering van twee minuten en tien seconden. We combineerden daarvoor drie verhaaltjes, en probeerden daarin een thematische eenheid te vinden. Soms was het één doorlopend verhaaltje. We trachtten wel zoveel mogelijk grappen in één aflevering te steken.

Welke grafische programma’s gebruiken jullie?

Olivia: Om de designs van de personages en de achtergronden te maken, werkten we in Adobe Photoshop. De personages gingen daarna naar Adobe Animate (vroeger Adobe Flash) om daar klaargemaakt te worden voor het animatieproces. Het animeren van de scènes zelf (het doen bewegen van de personages bovenop de achtergronden) gebeurde ook in Adobe Animate. 

Waarin verschillen die van de tekenprogramma’s voor strips zelf?

Simon: Photoshop wordt ook gebruikt voor het tekenen en kleuren van de strips. Men kan zeggen dat dat programma de originele tekenstijl sterk benadert. Animate is dan weer specifiek bedoeld om animaties mee te maken. Het grote verschil is dat Photoshop aan de hand van pixels werkt en Animate aan de hand van vectors (wiskundige curves).

De grootste uitdaging was bijgevolg om de stijl van de tekeningen uit Photoshop te evenaren in Animate, ondanks het feit dat beide programma’s fundamenteel op een heel verschillende manier werken. Vooral het lijnwerk, dat zo typisch is aan Boerke, was redelijk evident om in het tekenprogramma Photoshop na te bootsen, maar een hele uitdaging om juist te krijgen in het vectoriële programma Animate.

Hoe werkt de wrange humor van Boerke in de serie?

Olivia: We hebben geprobeerd de humor uit de strips zoveel mogelijk te benaderen. Toch hebben we dikwijls moeten afwijken van de strips, omdat strip en film nu eenmaal verschillende media zijn. In de strip is de humor dikwijls subtieler. Een lezer kan zo lang bij een prent blijven hangen als die wil en desnoods terugkijken naar eerdere prenten om de mop te laten doordringen. Bij film kunnen we dat niet doen, elk beeld wordt maar één keer getoond en de kijker gaat de aflevering niet terugspoelen. Bij film moet het dus van de eerste keer doordringen.

Hierdoor moesten we dikwijls de humor uit de strips extra in de verf zetten. Maar omgekeerd gebeurde het ook dat we de humor wat moesten afvlakken. Waar de originele tekeningen nog wegkomen met sommige expliciete handelingen (geweld of seks) werd het té expliciet als we het in beweging zagen. In die gevallen moesten we het wat terugschroeven om het toch enigszins luchtig te houden.

Simon: De humor van de strips juist vertalen naar bewegend beeld was zeker een van de delicatere evenwichtsoefeningen.

Welke rol speelt de geluidsband?

Simon: Het geluid is de helft van de serie. Wanneer het geluid en het beeld elkaar aanvullen, komt film pas echt tot leven. De muziek kan de juiste klemtonen leggen en de stemmen helpen om de emoties van de personages te communiceren. Het geluid werd echter extern gedaan, we hebben noch aan de stemmen noch aan de muziek meegewerkt. Daardoor is er geen terugkoppeling geweest, dat is een beetje een gemiste kans. Veel had te maken met timing en budget, ook corona speelde daarin een rol.

Was er ruimte voor de eigen verbeelding?

Olivia: Hoewel we vertrokken zijn van reeds bestaande verhalen en tekeningen, hebben we toch regelmatig onze eigen inbreng gehad. Om de verschillende afzonderlijke verhalen te bundelen tot een coherente aflevering moesten we dikwijls moppen aanpassen aan het thema van die aflevering. In de Titanic-aflevering zitten onder andere moppen die in de strips helemaal niets met de Titanic te maken hebben. In zo’n geval mochten we de bestaande mop zelf aanpassen om in het overkoepelende verhaal en thema van de aflevering te passen.

Simon: Voor de character designs probeerden we steeds zo dicht mogelijk bij de referentie van de stripverhalen te blijven, maar ook daar hebben we af en toe aanpassingen doorgevoerd om de personages beter geschikt te maken voor het animatieproces.

Ook naar het verhaal toe werden sommige personages uit de originele strips vervangen door andere personages. Zo hebben we in de serie bijvoorbeeld één personage dat altijd de dokter, chirurg of wetenschapper speelt, terwijl dat in de strips meestal in elk verhaal verschillende personages waren. In de serie hebben we geprobeerd om er meer wederkerende personages in te steken. Door dezelfde personages te laten terugkomen in een gelijkaardige rol wordt het verhaal sneller en efficiënter verteld, omdat de kijkers ze sneller herkennen.

Zijn jullie tevreden met het eindresultaat?

Olivia: Ik denk zelf dat we een geslaagd resultaat behaald hebben. Het is zeker geen evident proces geweest om de stijl, de humor en de verhalen van Boerke naar het scherm te vertalen, maar we hebben wel het gevoel dat de serie erin geslaagd is om de essentie van Boerke te vatten in bewegend beeld.

Simon: De reacties zijn vergelijkbaar met die van de strips, het publiek van de serie is hetzelfde. We zijn trouw gebleven aan de opzet, dus: opdracht geslaagd!

Alle 52 afleveringen zijn te bekijken op de website van VRT NU tot 28 maart 2022.