Ik ben zestig geworden. Daar sta je zelfs als oude krokodil wel even bij stil. Ja, dit rijmt, en nee, dat was mijn bedoeling niet.

Bibliotheken behoren tot mijn oud­ste en liefste herinneringen. Als kleuter werd ik meegenomen naar een klein fili­aal van de openbare bibliotheken op het Kiel in Antwerpen. Dat was toen nog een witte buurt, die enthousiast surfte op de golf van toenemende welvaart omstreeks 1960. Een boekje dat op de een of andere manier nooit werd teruggebracht (en dat nog altijd in een doos op zolder zit) ging over een zebra die zijn streepjesvel kon uittrekken als een pyjama. Intussen was men aan de voet van ons flatgebouw druk in de weer met de nieuwe bibliotheek aan de Schijfstraat. Het gedoe van de grond­werkers en de metselaars, twaalf verdie­pingen beneden onze woonkamer, deed mij dromen van een carrière in de bouw (daarvoor wilde ik brandweerman wor­den).

Het is anders gelopen. We verhuis­den naar Hoboken en daar ging ik naar de bibliotheek in de conciërgewoning van mijn eigen lagere gemeenteschool­tje. De conciërge, een lieve mevrouw die een soort moederrol vervulde in een jon­gensschool met alleen mannelijke leer­krachten, was ook de bibliothecaris. Vermoedelijk beantwoordde ze niet aan hedendaagse professionele standaarden, maar het was een plezier om bij haar om boeken te gaan. Boeken waren, buiten de klas, alleen voor het unieke plezier dat alleen zij konden bieden. Ik was een van de gelukkige kinderen aan wie nooit werd gezegd: “Legt dien boek weg en gaat bui­ten spelen, dat is veel gezonder”.

Zodra ik gedrukte lettertjes onder de knie had, was ik niet meer te stoppen. Na een volgende verhuizing — ik was intussen tien ofzo — belandden mijn moeder en ik terug op Antwerps grondgebied en bezocht ik een heuse parochiebibliotheek. Daar werkte een al wat oudere, manke bibliothecaris, die mij probeerde te winnen voor jeugd­literatuur met een katholiek tintje. Zo leerde ik dat in Vlaanderen eigenlijk van alles een katholieke en een vrijzinnige ver­sie bestaat. Een paar jaar later ontleende ik toneelstukken van Jean-Paul Sartre in de oude Antwerpse Volksbibliotheek aan de Blindestraat (de grootmoeder van de huidige Permekebibliotheek). Ik droomde nu van een loopbaan als schrijver en zag mezelf al wonen in een grote, kale leefzol­der met een indrukwekkende stereoketen en een breed bed om te delen met mijn vele veroveringen. Ook dat pakte uitein­delijk anders uit. En als student leerde ik de Stadsbibliotheek kennen, vandaag de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. Daar ben ik, zij het met tussenpozen, niet meer weg te slaan. Zeggen dat het mijn tweede thuis is, zou overdreven zijn en het Letterenhuis en enkele koffiehuizen onrecht aandoen. Maar van alle gebou­wen waarvan in de kronkels van mijn oude krokodillenbrein een maquette staat, is ze toch wel het belangrijkste. Als ik ooit sterf — liefst zo laat mogelijk — laat het dan snel zijn, tussen de boeken. 

Jan Lampo (Antwerpen, 1957) is his­toricus. Hij werkt in het Letterenhuis, waar hij archieven van Vlaamse schrijvers inventariseert. Van 1990 tot 1995 was hij redacteur van de krant De Standaard. Lampo publiceerde twee romans, een verhalenbundel en de thriller De Engel met de Zaag, die in 2008 genomineerd werd voor de Hercule Poirotprijs. Voorts verscheen van zijn hand een tiental historische boeken over Antwerpen.