In deze lezingenreeks belichten drie inspirerende casussen hoe bibliotheken zich heruitvinden in functie van hun omgeving, hun gebruikers en de uitdagingen van vandaag.

Bruggen slaan met (kunst)boeken: de transformatie van de bibliotheek van het Rubenshuis

Ute Staes (Rubenshuis)

In 2024 verhuisden twee kilometer onderzoekscollecties - publicaties, documentatie en archieven - over Rubens en zijn tijdgenoten naar een nieuw gebouw op Hopland. Op deze bijzondere locatie zet het onderzoeksinstituut Rubenianum het verhaal verder als ‘bibliotheek van het Rubenshuis’. Uiteraard ging aan deze transitie een lang proces vooraf, waarbij we niet alleen fysiek maar ook beleidsmatig een transformatie voor onze wetenschappelijke bibliotheek voorbereidden. Manieren vinden om onze collecties met mensen te verbinden was van in den beginne het credo van onze nieuwe aanpak: bruggen slaan met boeken en durven experimenteren! Een jaar na de heropening blikken we in deze lezing terug op hoe de bibliotheek van het Rubenshuis met keuzes in architectuur, fysieke opstelling, programmatie en ontwikkeling van toegankelijke content toenadering zocht (en vond?!) bij onderzoekers, liefhebbers van de 17de eeuw én een nog breder publiek.

Een duurzame belevingsbibliotheek

Thomas Heremans (GC Den Bussel) & Stijn Ruys (interieurarchitect)

In 2024 ontwierp binnenhuisarchitect Stijn Ruys een modern en duurzaam totaalconcept voor het cultuurhuis Den Bussel in Keerbergen. Hij maakte van Den Bussel een volwaardige en gebruiksvriendelijke derde plek, met als paradepaardje: de vernieuwde belevingsbibliotheek. Een duidelijker identiteit zorgt voor meer samenhang en circulatie tussen bibliotheek, onthaal, polyvalente zaal en foyer. De bib krijgt een multifunctionele inrichting met meer hoekjes en kantjes en trekt zo volop de kaart van beleving. Hierbij werd ook rekening gehouden met duurzaamheid en circulariteit. Zo zijn de bestaande metalen rekken van de bib nog altijd functioneel en zijn ze voorzien van een nieuwe omkasting van ecologische massieve meubelplaten. Bij de keuze van los meubilair en de aankleding is vooral gezocht naar gerecycleerde materialen en natuurlijke materialen. Bovendien kunnen de meubels verschillende functies vervullen, afhankelijk van de beoogde activiteit. Deze ‘open’ inrichting moet op die manier ook een ‘open’ mindset bevorderen: vernieuwende samenwerkingsvormen en nieuwe activiteitsconcepten. Het interieur reflecteert deze visie: een plek om te connecteren, inspireren en experimenteren. Zo willen zij zich profileren als volwaardige partners in brede samenwerkingen. Naast initiatieven die inzetten op het dichten van de digitale kloof en op digitale transformatie van de bib staat verbinding centraal. Ook om de drempel voor jongeren te verlagen wordt digitale media ingezet. Deze impulsen reflecteren ook in de inrichting van de bibliotheek: er werden meer schermen geplaatst om deze digitale transformatie te faciliteren, maar ook leeshoeken en ontmoetingsplekken gecreëerd om in te zetten op verbinding.

Een multifunctionele bibliotheek met New European Bauhaus en het Four Spaces-model als leidraad

Erik Breuls (OB Zoersel) & Sofie Torfs (Kamp C)

Hoe maken we van de bibliotheek een open huis voor inwoners, verenigingen en organisaties? De bibliotheek van Sint-Antonius ondergaat de komende jaren een grondige renovatie/verbouwing.

De gemeente Zoersel stapte in 2023 samen met 6 andere Europese steden en gemeenten in het EYES HEARTS HANDS Urban Revolution (EHHUR) project. Dit project zet in op duurzame en circulaire stadsontwikkeling met de 3 kernwaarden van het New European Bauhaus (NEB) initiatief als kompas: duurzaamheid, esthetiek en inclusiviteit.

Voor de functies en de inrichting van de bibliotheek wordt er beroep gedaan op het Four Spaces-model van de Deense academici Dorte Skot-Hansen, Henrik Jochumsen and Casper Hvenegaard Hanse, om te transformeren van een passieve op collectie gebaseerde ruimte naar plek(ken) om je te inspireren, te leren, elkaar te ontmoeten en je te tonen op maat van de deelgemeente Sint-Antonius.

De afgelopen 2 jaar heeft de gemeente Zoersel samen met Kamp C - Provinciaal centrum voor duurzaamheid en innovatie, een intensief voortraject afgelegd, vertrekkende vanuit een ambitienota, gevolgd door een participatietraject met inwoners, verenigingen, organisaties en openbaar bestuur om te komen tot de selectie van een Design&Build-team en een definitief ontwerp van een multifunctionele bibliotheek met sociale woningen met de New European Bauhaus-principes en het Four Spaces-model als leidraad.